Braxiosefal arteriyalardagi aterosklerotik shikastlanishlar tarqalishi va ularning yurak-qon tomir xavf omillari bilan bog‘liqligi: O‘zbekistonda o‘tkazilgan kesimiy tadqiqot (O’ZBEKISTON KARDIOLOGIYASI, 2025)
Maqsad. O‘zbekiston populyatsiyasida braxiosefal arteriyalarning (BCA) aterosklerotik shikastlanishlari tarqalishini, ularning xavf omillari bilan bog‘liqligini va SCORE shkalasi bo‘yicha yurak-qon tomir xavfini baholash. Materiallar va usullar. Kesimiy tadqiqot (2025 yil, 2022 yil ma’lumotlari) Respublika ixtisoslashtirilgan kardiologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining 6425 bemorini (47,6% erkaklar, 52,4% ayollar, o‘rtacha yosh 54,0 ± 23,1 yil) o‘z ichiga oldi. BCA ultratovush tekshiruvi qisqa protokol asosida o‘tkazildi, stenoz to‘rt segmentda baholandi [1]. Yosh, umumiy xolesterin (OXS), arterial gipertenziya (AG), chekish, sistolik va diastolik arterial bosim (SAB, DAB) ko‘rsatkichlari tahlil qilindi. Xavf SCORE bo‘yicha baholandi [2]. Statistik tahlil SPSS 26 dasturida bajarildi. Natijalar. BCA shikastlanishlari 54,8% bemorlarda aniqlangan. Yosh bilan shikastlanish o‘rtasida korrelyatsiya qayd etildi (Spearman ρ = 0,219, p < 0,01), OXS bilan esa bog‘liqlik aniqlanmadi (ρ = 0,032, p = 0,207). 50 yoshdan oshgan erkaklarda shikastlanishlar ko‘proq uchradi (4 segmentli 7,9%), ayollarda esa bu ko‘rsatkich past bo‘ldi (2,6%). SCORE bo‘yicha erkaklar va 50 yoshdan katta bemorlarda xavf o‘rtacha–yuqori (4–8%) darajada bo‘ldi. Xulosa. Yosh — BCA aterosklerozi uchun asosiy xavf omilidir. AGning yuqori tarqalishi O‘zbekistonda profilaktik choralarni kuchaytirish zarurligini ta’kidlaydi.