Yoshlar orasida to‘satdan o‘limning molekulyar-genetik jihatlari (O’ZBEKISTON KARDIOLOGIYASI, 2026)
Yosh shaxslarda to‘satdan yurak o‘limi (TYO‘) muhim tibbiy-ijtimoiy muammo bo‘lib, uning sezilarli qismi miokard elektr faolligining irsiy buzilishlari bilan bog‘liq. Ushbu sharhning maqsadi yosh bemorlarda to‘satdan yurak o‘limining molekulyar-genetik mexanizmlari haqidagi zamonaviy qarashlarni umumlashtirishdan iborat. Irsiy kanalopatiyalarga bag‘ishlangan zamonaviy mahalliy va xorijiy ilmiy nashrlar, klinik tavsiyalar hamda molekulyar-genetik tadqiqotlar ma’lumotlari bo‘yicha analitik sharh o‘tkazildi. Bolalar va yosh kattalarda TYO‘ning asosiy sabablari irsiy kanalopatiyalar, jumladan, uzaygan va qisqargan QT intervali sindromi, Brugada sindromi, katexolaminergik polimorf qorincha taxikardiyasi hamda qorinchalarning erta repolyarizatsiyasi sindromi ekanligi ko‘rsatildi. Aritmogen substrat shakllanishida ion kanallari genlari va regulyator oqsillar mutatsiyalarining roli tavsiflangan. Kanalopatiyalarning turli shakllari patogenezida genetik geterogenlik va ayrim genlarning o‘zaro kesishgan ishtiroki qayd etilgan. TYO‘ning molekulyar-genetik markerlarini o‘z vaqtida aniqlash va xavfni kompleks klinik-genetik baholash hayot uchun xavfli aritmiyalarning oldini olish samaradorligini oshirish hamda bemorlar va ularning qarindoshlarini olib borish taktikasini optimallashtirish imkonini beradi.