Antigipertenziv preparatlarning kognitiv funksiyalarga ta’siri - Atoeva , Munisa; Abdullaeva , Guzal; Yusupova, Xafiza; Ibragimova, Iroda (O'ZBEKISTON KARDIOLOGIYASI, 2025)
Jahon Sog’liqni Saqlash Tashkiloti ma’lumotlariga ko’ra, dunyoda 1,13 milliard kishi arterial gipertenziyadan aziyat chekadi, bularning atigi 21% i to’g’ri nazorat ostida. Demensiya hozirda dunyoda 55 million kishining hayot sifatiga salbiy ta’sir qiladi va har 3,2 sekundda bitta yangi holat qayd etiladi. Antigipertenziv preparatlarning kognitiv funksiyaga ta’sirini tahlil qilish va demensiya rivojlanishiga qarshi himoya mexanizmlarini baholashhozirda dolzarb masalardan biri hisoblanadi.Antigipertenziv preparatlarning kognitiv funksiyaga ta’siri faqat qon bosimining pasayishi hisobiga emas , balki mustaqil neyroprotektiv mexanizmlar bilan bog’liqligi haqida ishonchli manbalar mavjud. Angiotenzin retseptor blokatorlari boshqa antigipertenziv preparatlarga nisbatan demensiya riskini 12-26% ga kamaytiradi. Kalsiy kanal blokatorlari beta-blokatorlarga nisbatan 17% ko’proq neyroprotektiv ta’sir ko’rsatadi. Beta-blokatorlar boshqa sinf preparatlarga nisbatan demensiya xavfi bo’yicha kamroq samaradorlik ko’rsatadi.Angiotenzin retseptor blokatorlari va kalsiy kanal blokatorlari eng yaxshi neyroprotektiv xususiyatlarga ega bo’lib, kognitiv funksiyani himoya qilishda afzalroq hisoblanadi. Ushbu ta’sirlar qon bosimini pasaytirish mexanizmlaridan mustaqil ravishda amalga oshadi.