Muntazam shuğullanuvchı yosh sportchılarda tosatdan yurak o‘lımı: xavf omılları va profılaktıka - Tursunov, Ergashali; Kurbanov, Ravshanbek; Zakirov , Nodir; Srojidinova, Nigora; Rasulov , Alisher (O'ZBEKISTON KARDIOLOGIYASI, 2025)
Muntazam intensiv sport bilan shug‘ullanuvchi yosh sportchilarda to‘satdan yurak o‘limi (TYO‘) nisbatan kam uchraydigan, ammo klinik va ijtimoiy jihatdan katta ahamiyatga ega muammodir. Garchand uchrash holati kam bo‘lsa-da, TYO‘ ko‘pincha jismoniy faoliyat paytida yoki undan so‘ng kutilmaganda yuz beradi va ko‘p hollarda oldindan aniqlanmagan yurak-qon tomir kasalligining ilk klinik belgisi sifatida namoyon bo‘ladi. Asosiy etiologik omillar qatoriga gipertrofik kardiomiopatiya, aritmogen o‘ng qorinchа kardiomiopatiyasi, miokardit, dilatatsion kardiomiopatiya va uzoq QT sindromi kabi birlamchi elektr kasalliklari kiradi. Xavfni baholash kompleks yondashuvga asoslanadi: tibbiy anamnez, jismoniy ko‘rik, holatdagi va yuklama paytidagi elektrokardiografiya (EKG), exokardiografiya va zarur hollarda genetik tahlillar qo‘llaniladi. So‘nggi konsensus hujjatlarida sportchilarda EKG natijalarini to‘g‘ri talqin qilish mezonlarini takomillashtirish orqali yolg‘on ijobiy holatlarni kamaytirish zarurligi ta’kidlangan. Profilaktik chora-tadbirlar qatoriga musobaqalar oldi tekshiruvlar, xavf guruhidagi sportchilarni muntazam kuzatish va shubhali holatlarda o‘z vaqtida chora ko‘rish kiradi. Shuningdek, o‘pka-yurak reanimatsiyasi va avtomatik tashqi defibrillyatordan foydalanish kabi shoshilinch yordam choralarі sportchilar hayotini saqlab qolishda hal qiluvchi ahamiyatga ega. Xavf omillari haqida xabardorlikni oshirish, optimal skrining usullarini joriy etish va individual qaror qabul qilish sportchilar orasida TYO‘ holatlarini kamaytirishga yordam berishi mumkin.