O'ZBEKISTON KARDIOLOGIYASI
type: channel
publisher: I-EDU GROUP LLC
language: uz
publication name: O'ZBEKISTON KARDIOLOGIYASI
issn: 3060-4850
items: Yurak ishemik kasalligi mavjud bemorlarda tungi obstruktiv uyqu apnoe sindromining serebrovaskulyar asoratlarga ta’siri
items: O'tkir miokard infarktida SGLT-2 ingibitorlarini qo'llanishi
items: Koronar arteriyalar noobstruktiv stenokardiyasi va ishemiyasi (ANOCA/INOCA): Klinik holat
items: Yoshlar orasida to‘satdan o‘limning molekulyar-genetik jihatlari
items: https://cardiojournal.uz/index.php/journal/uz/article/view/115
items: Aorta-koronar shuntlash paytida va undan keyin hayotni ta’minlovchi tizimlarning holati bo‘yicha klinik-funksional tavsif
items: Homiladorlik davrida nazoratda bo‘lmagan arterial gipertenziyada kombinatsiyalangan davolash usullarining klinik samaradorligi
items: Arterial gipertenziyasi bor bemorlarda bo‘lmachalar fibrillyatsiyasi bilan asoratlanish xavfida: PITX2 rs6817105 va KCNN3 rs13376333 polimorfizmlarining roli
items: Gestatsion arterial gipertenziyasi bo‘lgan ayollarni olib borishga oid terapevtik yondashuvlar: kardiolog nuqtayi nazaridan
items: Dilatatsion kardiomiopatiya bilan og‘rigan bemorlarda kasallik kechishining og‘irlik darajasi va tizimli yallig‘lanish o‘rtasidagi bog‘liqlik
items: Orolbo’yi aholisida tuzga sezuvchan arterial gipertenziyaning klinik xususiyatlarga asoslangan profilaktik chora-tadbirlarini takomillashtirish
items: Surunkali yurak yetishmovchiligi va semizlik bilan kasallangan bemorlarning yuklamaga tolerantligi va hayot sifati
items: O'tkir miokard infarktidan keyin bemorlarda dori terapiyasiga rioya qilish: adabiyotlarni tizimli ravishda ko'rib chiqish
items: Ambulatoriya reestri ma'lumotlariga ko'ra, miokard infarkti va o'tkir serebrovaskulyar avariyaga uchragan bemorning klinik portreti
items: Braxiosefal arteriyalardagi aterosklerotik shikastlanishlar tarqalishi va ularning yurak-qon tomir xavf omillari bilan bog‘liqligi: O‘zbekistonda o‘tkazilgan kesimiy tadqiqot
items: Yangi avlod “Magmaris” bioso‘riluvchi karkasining o‘tkir koronar sindromli bemorlarda endovaskulyar davolashda qo‘llanilishi
items: Metabolik sindromli yurak ishemik kasalligi (YIK) bo‘lgan bemorlarda epikardial yog‘ qatlami qalinligi dinamikasiga kombinatsiyalangan patogenetik terapiyaning ta’siri
items: Muntazam shuğullanuvchı yosh sportchılarda tosatdan yurak o‘lımı: xavf omılları va profılaktıka
items: Bir tabletkadagi kombinatsiyaning (SPC) universalligi Yurak-qon tomir kasalliklarini davolashda yangi yondashuv: Yo‘riqnomalardan klinik amaliyotgacha
items: Ishemik kardiomiopatiya bilan kasallangan bemorlarda teri orqali koronar aralashuvni takomillashtirish: sistematik adabiyotlar sharhi
items: O’tkir koronar sindrom ST segmentining ko’tarilishi bilan bo’lgan bemorlarda reperfuziya terapiyasining turli usullarini qiyosiy tahlili: sistematik adabiyotlar sharhi
items: Aortokoronar shuntlashda erta operatsiyadan keyingi asoratlar chastotasiga kompleks terapiya tarkibida ulinastatinning ta’siri
items: Gipertrofik kardiomiopatiyaning obstruktiv shaklida yurakning remodellashuv xususiyatlari, Morrou bo’yicha mioektomiyaning samaradorligi
items: Endotelial disfunktsiyaning erta biomarkerlari: yurak-qon tomir kasalliklarini tashxislash va boshqarishda klinik ahamiyati
items: Miokard infarti o‘tkazgan bemorlarda stentlash orqali o‘tkazilgan revaskulyarizatsiyaning chap qorincha otish fraksiyasiga ta‘siri
items: Ross operatsiyasining bolalarda tug‘ma aortal qopqoq patologiyasidagi qo‘llanilishi
items: Lokal yog’ depolarning ishemik yurak kasalligi patogenezidagi o'rni: tana massa indeksidan tashqari
items: Posterior perikardiotomiyaning ishlayotgan yurakdagi koronar arteriyalarni shuntlash (OPCAB) amaliyotidan keyingi supraventrikulyar aritmiya xavfiga ta’siri
items: Antigipertenziv preparatlarning kognitiv funksiyalarga ta’siri
items: To‘satdan yurak o‘limining prediktorlari va aortokoronar shuntlash operatsiyasini ularning rivojlanishiga ta’siri

Yurak ishemik kasalligi mavjud bemorlarda tungi obstruktiv uyqu apnoe sindromining serebrovaskulyar asoratlarga ta’siri
type: item
description: Obstruktiv uyqu apnoe sindromi (OUAS) va yurak ishemik kasalligi (YIK) ko‘pincha bir-birining kechishini og‘irlashtiruvchi komorbid holatlar sifatida uchraydi. Ushbu obzor maqolaning maqsadi YIK mavjud bemorlarda OUASning serebrovaskulyar asoratlarga ta’sirini tizimlashtirilgan ilmiy adabiyotlar tahlili asosida baholashdan iborat. Yurak ishemik kasalligi (YIK) va uyqu buzilishlari, xususan obstruktiv uyqu apnoe sindromi (OUAS), zamonaviy tibbiyotning eng dolzarb muammolaridan biri hisoblanadi. So‘nggi o‘n yillikda ushbu ikki patologiyaning komorbid kechishi serebrovaskulyar kasalliklar rivojlanishining muhim mustaqil xavf omili ekanligi isbotlandi. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST)ning 2023-yilgi ma’lumotlariga ko‘ra, yurak-qon tomir kasalliklari global o‘lim holatlarining 31% ini tashkil etadi. Shu bilan birga, OUASning dunyo bo‘yicha tarqalishi 15–30% ni tashkil etib, erkaklarda ayollarga nisbatan 2–3 baravar ko‘proq uchraydi. YIK mavjud bemorlarda esa OUAS uchrash chastotasi 40–60% gacha yetishi taxmin qilinmoqda. Serebrovaskulyar asoratlar, jumladan ishemik insult, tranzitor ishemik xuruj (TIX), subkortikal leykoensefalopatiya va kognitiv buzilishlar YIK va OUAS birgalikda kechganda ayniqsa tez-tez kuzatiladi. Patogenetik nuqtai nazardan ushbu holat arterial gipertenziya, endotelial disfunksiya, oksidativ stress hamda simpatoadrenal tizimning giperaktivatsiyasi bilan izohlanadi, biroq ushbu jarayonlarning aniq mexanizmlari hozirgi kungacha to‘liq o‘rganilmagan.
subject: Maqola / Sharh
  topic: section
subject: Obstruktiv uyqu apnoe sindromi
  topic: keywords
subject: yurak ishemik kasalligi
  topic: keywords
subject: ishemik insult
  topic: keywords
subject: serebrovaskulyar asoratlar
  topic: keywords
subject: CPAP
  topic: keywords
subject: endotelial disfunksiya
  topic: keywords
subject: kognitiv buzilishlar
  topic: keywords
creator: Eldor Raxmanov
creator: Nargiza Mahkamova
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-03-29
publication date: 2026-03-29
starting page: 66
ending page: 74
doi: 10.70626/cardiouz-2026-3-00079

O'tkir miokard infarktida SGLT-2 ingibitorlarini qo'llanishi
type: item
description: Kardiorenometabolik sindrom (KRMS) yurak-qon tomir, buyrak va metabolik tizimlar o'rtasidagi murakkab va o'zaro bog'liq patobiologik jarayonlarni aks ettiruvchi ko'p komponentli klinik holat bo'lib, uning markazida visseral adipositet, insulinrezistentlik, adipokinlar disbalansi, surunkali past darajali yallig'lanish (metaflammatsiya) hamda oksidlovchi stress yotadi \cite{1, 2}. Ushbu patologik fon endotelial disfunksiya, azot oksidi (NO) bioyetishmovchiligi, mikrovaskulyar perfuziyaning buzilishi va aterosklerotik blyashkalarning beqarorlashuvi orqali o'tkir miokard infarkti (O'MI) rivojlanishiga olib keladi. KRMS sharoitida rivojlangan O'MI klassik ishemik modeldan farq qilib, nafaqat koronar qon oqimining buzilishi, balki kuchli yallig'lanish javobi, immun tizimning faollashuvi va hujayraviy energetika disbalansi bilan kechadi. Infarktning dastlabki bosqichida DAMPs (damage-associated molecular patterns) orqali Toll-like retseptorlar faollashib, NF-κB signal yo'li ishga tushadi va proinflamator sitokinlar (IL-1β, IL-6, TNF-α) ishlab chiqarilishi ortadi. Bundan tashqari, mitoxondrial disfunksiya va reaktiv kislorod shakllari (ROS) ning ortiqcha hosil bo'lishi oksidlovchi stressni kuchaytirib, lipidlar peroksidatsiyasi, DNK shikastlanishi va kardiomiosit apoptozini rag'batlantiradi. So'nggi yillarda natriy-glyukoza kotransporter-2 (SGLT2) ingibitorlari, xususan dapagliflozin, keng qamrovli kardiorenometabolik ta'sirga ega preparatlar sifatida alohida e'tibor qozonmoqda. Ularning terapevtik ta'siri ko'p darajali va kompleks xarakterga ega bo'lib, faqat glyukemik nazorat bilan cheklanmaydi. SGLT2 ingibitorlari yallig'lanish signal yo'llarini (NF-κB, NLRP3 inflammasoma) ingibitsiya qilish, oksidlovchi stressni kamaytirish, mitoxondrial funksiyani tiklash, natriy-vodorod almashinuvi (NHE1) ni susaytirish va hujayra ichidagi kaltsiy ortiqcha yuklanishini kamaytirish orqali kardiomiositlarni himoya qiladi \cite{9, 12}. Mazkur maqolada SGLT2 ingibitorlarining O'MI patogen…
subject: Maqola / Sharh
  topic: section
subject: O'tkir miokard infarkti
  topic: keywords
subject: SGLT2 ingibitorlari
  topic: keywords
subject: dapagliflozin
  topic: keywords
subject: kardiorenometabolik sindrom
  topic: keywords
subject: yallig‘lanish
  topic: keywords
subject: oksidlovchi stress
  topic: keywords
subject: ventrikulyar remodeling
  topic: keywords
subject: kardioproteksiya
  topic: keywords
subject: mitoxondrial disfunksiya
  topic: keywords
subject: reperfuziya shikastlanishi
  topic: keywords
creator: Sayyora Aliyeva
creator: Nigora Srojidinova
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 Sayyora Z.Aliyeva,Nigora Z.Srojidinova (Muallif) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-03-29
publication date: 2026-03-29
starting page: 58
ending page: 65
doi: 10.70626/cardiouz-2026-3-00078

Koronar arteriyalar noobstruktiv stenokardiyasi va ishemiyasi (ANOCA/INOCA): Klinik holat
type: item
description: Koronar arteriyalar noobstruktiv stenokardiyasi va ishemiyasi (ANOCA/INOCA) – bu koronar arteriyalarda sezilarli to‘siq bo‘lmagan holda stenokardiya belgilari va/yoki ishemiya mavjud bo‘lgan holat. Ushbu maqola klinik holatni taqdim etadi va adabiyotlar sharhini o‘z ichiga oladi. 52 yoshli ayol bemorda tipik stenokardik og‘riqlar, musbat stress-test va koronarangiografiyada obstruktiv o‘zgarishlar yo‘qligi aniqlandi. Tahlillar natijasida ANOCA/INOCA (mikrovaskulyar stenokardiya) tashxisi qo‘yildi. Muhokamada patogenez, diagnostika va davolash strategiyalari ko‘rib chiqildi. Ushbu holat ANOCA/INOCA ning klinik ahamiyatini ta’kidlaydi va individuallashtirilgan terapiyaning muhimligini ko‘rsatadi.
subject: Klinik holat
  topic: section
subject: ANOCA
  topic: keywords
subject: INOCA
  topic: keywords
subject: stenokardiya
  topic: keywords
subject: ishemiya
  topic: keywords
subject: koronar mikrosirkulyator disfunksiya
  topic: keywords
subject: vazospazm
  topic: keywords
subject: koronarangiografiya
  topic: keywords
subject: Tredmil-test
  topic: keywords
creator: Нилуфар Усманова
creator: Kumush Ulugʻberdiyeva
creator: Dildora Gaynazarova
creator: Davron Quddusov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 Н.A. Усманова, К.Ф. Улугбердиева, Д.А. Гайназарова, Д.И. Қуддусов (Автор) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-03-29
publication date: 2026-03-29
starting page: 51
ending page: 57
doi: 10.70626/cardiouz-2026-3-00077

Yoshlar orasida to‘satdan o‘limning molekulyar-genetik jihatlari
type: item
description: *]:pointer-events-auto R6Vx5W_threadScrollVars scroll-mb-[calc(var(--scroll-root-safe-area-inset-bottom,0px)+var(--thread-response-height))] scroll-mt-[calc(var(--header-height)+min(200px,max(70px,20svh)))]" dir="auto" data-turn-id="4df4d9fc-73d4-445b-94c0-7bfe58bad806" data-turn-id-container="4df4d9fc-73d4-445b-94c0-7bfe58bad806" data-testid="conversation-turn-122" data-turn="assistant"> Yosh shaxslarda to‘satdan yurak o‘limi (TYO‘) muhim tibbiy-ijtimoiy muammo bo‘lib, uning sezilarli qismi miokard elektr faolligining irsiy buzilishlari bilan bog‘liq. Ushbu sharhning maqsadi yosh bemorlarda to‘satdan yurak o‘limining molekulyar-genetik mexanizmlari haqidagi zamonaviy qarashlarni umumlashtirishdan iborat. Irsiy kanalopatiyalarga bag‘ishlangan zamonaviy mahalliy va xorijiy ilmiy nashrlar, klinik tavsiyalar hamda molekulyar-genetik tadqiqotlar ma’lumotlari bo‘yicha analitik sharh o‘tkazildi. Bolalar va yosh kattalarda TYO‘ning asosiy sabablari irsiy kanalopatiyalar, jumladan, uzaygan va qisqargan QT intervali sindromi, Brugada sindromi, katexolaminergik polimorf qorincha taxikardiyasi hamda qorinchalarning erta repolyarizatsiyasi sindromi ekanligi ko‘rsatildi. Aritmogen substrat shakllanishida ion kanallari genlari va regulyator oqsillar mutatsiyalarining roli tavsiflangan. Kanalopatiyalarning turli shakllari patogenezida genetik geterogenlik va ayrim genlarning o‘zaro kesishgan ishtiroki qayd etilgan. TYO‘ning molekulyar-genetik markerlarini o‘z vaqtida aniqlash va xavfni kompleks klinik-genetik baholash hayot uchun xavfli aritmiyalarning oldini olish samaradorligini oshirish hamda bemorlar va ularning qarindoshlarini olib borish taktikasini optimallashtirish imkonini beradi.
subject: Maqola / Sharh
  topic: section
subject: To‘satdan yurak o‘limi
  topic: keywords
subject: kanalopatiyalar
  topic: keywords
subject: molekulyar-genetik mexanizmlar
  topic: keywords
subject: ion kanallari
  topic: keywords
subject: aritmiyalar
  topic: keywords
creator: Ravshanbek Kurbanov
creator: Nigora Srojidinova
creator: Ergashali Tursunov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-03-29
publication date: 2026-03-29
starting page: 39
ending page: 50
doi: 10.70626/cardiouz-2026-3-00076

https://cardiojournal.uz/index.php/journal/uz/article/view/115
type: item
title: Miokard infarkti va insultdan keyingi bemorlarning tibbiy reestri: xalqaro tajriba va O‘zbekistonda ambulatoriya amaliyotini standartlashtirish istiqbollari (tanqid elementlari va milliy ambulatoriya reestrini joriy etish bo‘yicha takliflar bilan)
description: O'tkir miokard infarkti (OMI) va insultdan keyingi bemorlarni ro'yxatga olish tizimi sifat nazorati, real klinik amaliyot tadqiqotlari va ikkilamchi profilaktika boshqaruvi uchun asosiy vositadir. Ushbu maqolada xalqaro registr modellari (SWEDEHEART, ACTION Registry–GWTG, MINAP, Get With The Guidelines–Stroke, Riksstroke/SSNAP va boshqalar), ularning kuchli va kamchiliklari hamda O'zbekiston tajribasi (milliy va mintaqaviy ACS/AMI va insult registrlari) ko'rib chiqiladi. Sog'liqni saqlashni raqamlashtirish (DMED, Elektron poliklinika, elektron registr) va birlamchi tibbiy yordam tizimining o'ziga xos xususiyatlarini hisobga olgan holda, O'zbekistonda OMI va insultdan keyingi bemorlar uchun ambulatoriya registrini ishga tushirish uchun ma'lumotlarni standartlashtirishga yondashuvlar va amaliy yo'l xaritasi taklif etiladi.
subject: Maqola / Sharh
  topic: section
subject: registr
  topic: keywords
subject: miokard infarkti
  topic: keywords
subject: insult
  topic: keywords
subject: ikkilamchi profilaktika
  topic: keywords
subject: ambulator yordam
  topic: keywords
subject: ma'lumotlarni standartlashtirish
  topic: keywords
subject: HL7 FHIR
  topic: keywords
subject: O'zbekiston
  topic: keywords
creator: Raisa Trigulova
creator: Xurshid Fozilov
creator: Dilnoza Alimova
creator: Nilufar Mirakhmedova
creator: Dilshod Soxibov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 Р.Х Тригулова, Х.Г. Фозилов, Д.А. Алимова, Н.С. Мирахмедова, Д.Д. Сохибов (Автор) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-03-30
publication date: 2026-03-30
starting page: 26
ending page: 38
doi: 10.70626/cardiouz-2026-3-00075

Aorta-koronar shuntlash paytida va undan keyin hayotni ta’minlovchi tizimlarning holati bo‘yicha klinik-funksional tavsif
type: item
description: Maqsad. Aortokoronar shuntlash jarayoni vaqtida va undan keyin hayotiy tizimlar holatining klinik-funksional xususiyatlarini baholash. Materiallar va usullar. Ushbu tadqiqotga 160 nafar bemor kiritildi. Ularga 2020–2025 yillarda Respublika ixtisoslashtirilgan kardiologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Samarqand filialida sun’iy qon aylanishi bilan va ishlayotgan yurakda aortokoronar shuntlash (AKSh) amalga oshirilgan. Bemorlar ikki guruhga bo‘lindi: asosiy guruh (n=80), unda ko‘p omilli prognozlash shkalasi va ulinastatin qo‘llanilgan individual yondashuvdan foydalanildi, va nazorat guruhi (n=80), unda standart boshqaruv taktikasi qo‘llandi. Gemodinamik monitoringga YUQS, o‘rtacha arterial bosim, markaziy venoz bosim, urinish va yurak indekslari, chiqarish fraksiyasi, yurak chiqishi va umumiy periferik qarshilik kirgan bo‘lib, bemorlar kasalxonaga kelganidan boshlab chiqarilgunga qadar olti bosqichda baholandi. Natijalar. Asosiy guruhda yaxshilangan ko‘rsatkichlar kuzatildi: miokardning postnagruzkasi pasaydi, YUQS va arterial bosim barqarorlashdi, yurak faoliyati samaradorligi oshdi hamda gipodinamik tipdan eukinetik qon aylanish turiga o‘tish kuzatildi. Xulosa. Yuqori xavfli bemorlarda ushbu yondashuv asoratlar chastotasini va intensiv terapiya bo‘limida qolish muddatini kamaytirdi. Ulinastatin qo‘llangan individual strategiya operatsiya atrofidagi davrda yanada barqaror kechishni ta’minlaydi va asoratlar xavfini kamaytiradi.
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: Markaziy gemodinamika
  topic: keywords
subject: operatsiyadan keyingi asoratlar
  topic: keywords
subject: reanimatsiya
  topic: keywords
subject: aortokoronar shuntlash
  topic: keywords
subject: ulinastatin
  topic: keywords
creator: Jasur Yusupov
creator: Mansur Matlubov
creator: Eleanora Xamdamova
rights: Mualliflik huquqi (c) 2025 J.T. Yusupov, M.M. Matlubov , E.G. Hamdamova (Author) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-11
publication date: 2025-12-11
starting page: 364
ending page: 380
doi: 10.70626/cardiouz-2025-2-00067

Homiladorlik davrida nazoratda bo‘lmagan arterial gipertenziyada kombinatsiyalangan davolash usullarining klinik samaradorligi
type: item
description: *]:pointer-events-auto R6Vx5W_threadScrollVars scroll-mb-[calc(var(--scroll-root-safe-area-inset-bottom,0px)+var(--thread-response-height))] scroll-mt-[calc(var(--header-height)+min(200px,max(70px,20svh)))]" dir="auto" data-turn-id="request-6a24044b-fc24-83eb-a8d0-16a051b0e876-11" data-turn-id-container="request-6a24044b-fc24-83eb-a8d0-16a051b0e876-11" data-testid="conversation-turn-114" data-scroll-anchor="false" data-turn="assistant"> Maqsad: Nazoratda bo‘lmagan gestatsion arterial gipertenziyaga ega homilador ayollarda kombinatsiyalangan antigipertenziv terapiyaning arterial qon bosimi ko‘rsatkichlariga ta’sirini baholash. Materiallar va usullar: Tadqiqotga 2018-yilgi ESC tavsiyalariga muvofiq gestatsion arterial gipertenziya tashxisi qo‘yilgan, homiladorlik muddati 20–24 hafta bo‘lgan 60 nafar homilador ayol kiritildi. Bemorlar tasodifiy ravishda ikki guruhga ajratildi: 1-guruh (n = 30) — metildopa (500–1000 mg) + metoprolol suksinat (25–50 mg), 2-guruh (n = 30) — metildopa (500–1000 mg) + amlodipin (5–10 mg). Barcha bemorlarda antigipertenziv terapiya boshlanishidan oldin ofis arterial bosimi o‘lchandi va sutkalik arterial qon bosimi monitoringi o‘tkazildi. Natijalar: Ikkala guruhda ham sistolik, diastolik va o‘rtacha arterial qon bosimining ishonchli pasayishi qayd etildi (p < 0,0001). Arterial bosimning pasayish darajasi 2-guruhda sistolik va diastolik ko‘rsatkichlar bo‘yicha yuqoriroq bo‘ldi, bu amlodipinning vazodilatatsion ta’siri bilan izohlanishi mumkin. Maqsadli sistolik qon bosimi 1-guruh bemorlarining 75% da, 2-guruh bemorlarining 87% da, maqsadli diastolik qon bosimi esa mos ravishda 75% va 91% bemorlarda kuzatildi. Biroq guruhlar o‘rtasida statistik ahamiyatli farq aniqlanmadi. Xulosa: Ikkala kombinatsiyalangan antigipertenziv terapiya sxemasi ham gestatsion arterial gipertenziyaga ega homilador ayollarda maqsadli arterial qon bosimi darajasiga erishishni ta’minladi. Metildopa va amlodipin kombinatsiyasida qon bosimi pasayish tendensiyasi yuqoriroq …
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: Gestatsion arterial gipertenziya
  topic: keywords
subject: homiladorlik
  topic: keywords
subject: antigipertenziv terapiya
  topic: keywords
subject: AQBning maqsadli ko‘rsatkichlari
  topic: keywords
creator: M Sadulloyeva
creator: F Zakirova
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 Мохинур Садуллоева, Феруза А. Закирова (Автор) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-03-29
publication date: 2026-03-29
starting page: 16
ending page: 25
doi: 10.70626/cardiouz-2026-3-00074

Arterial gipertenziyasi bor bemorlarda bo‘lmachalar fibrillyatsiyasi bilan asoratlanish xavfida: PITX2 rs6817105 va KCNN3 rs13376333 polimorfizmlarining roli
type: item
description: Maqsad. O‘zbek populyatsiyasida arterial gipertenziya (AG) bilan og‘rigan bemorlarda PITX2 (rs6817105) va KCNN3 (rs13376333) genlari polimorfizmlari hamda bo‘lmachalar fibrillyatsiyasi (BF) rivojlanishi o‘rtasidagi bog‘liqlikni aniqlash. Materiallar va usullar. Tadqiqotga AG bilan og‘rigan 154 nafar bemor kiritildi. Ularda dastlab BFning paroksizmal shakli — n=21 (13,64%), persistirlovchi shakli — n=44 (28,57%) va doimiy shakli — n=89 (57,79%) tashxislangan. Tadqiqot boshlanishida BF bilan kechuvchi AG bemorlarining o‘rtacha yoshi 64,1±10,35 yoshni tashkil etdi. Nazorat guruhini BF bo‘lmagan AG bemorlari tashkil etdi (n=91), ularning o‘rtacha yoshi 56,03±12,18 yoshga teng bo‘ldi. Klinik-instrumental tekshiruvlar — EKG, exokardiografiya va Xolter monitoringi — o‘tkazildi. Shuningdek, ajratib olingan DNKning molekulyar-genetik tahlili real-vaqt PZR usuli yordamida amalga oshirildi. Polimorfizmlarning BF bilan bog‘liqligi logistik regressiya usuli va turli irsiylanish modellari yordamida baholandi. Statistik tahlil Statistica 10.0 va SNPassoc (R) dasturlari yordamida amalga oshirildi. Natijalar. Tadqiqot davomida o‘zbek populyatsiyasidagi arterial gipertenziyali bemorlarda PITX2 genining rs6817105 polimorfizmi va KCNN3 genining rs13376333 polimorfizmi bilan bo‘lmachalar fibrillyatsiyasi rivojlanish xavfi o‘rtasida statistik jihatdan muhim bog‘liqliklar aniqlandi. PITX2 genining rs6817105 polimorfizmi bo‘lmachalar fibrillyatsiyasi bilan kuchli bog‘liqlikni namoyon etdi: minor C allelini tashish log-additiv irsiylanish modeli bo‘yicha BF rivojlanish xavfini 2,76 barobar oshirdi (OR = 2,76; p = 3,27×10⁻⁷). KCNN3 genining rs13376333 polimorfizmi ham BF bilan ishonchli bog‘liqlikni ko‘rsatdi. C alleli ritm buzilishi bo‘lgan bemorlarda ishonchli tarzda ko‘proq uchrab, log-additiv model bo‘yicha uning rivojlanish xavfini oshirdi (OR = 1,63; p = 0,020). Xulosa. Ilk bor o‘zbek populyatsiyasidagi AG bemorlarida PITX2 genining rs6817105 polimorfizmi va KCNN3 genining rs13376333 p…
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: Arterial gipertenziya
  topic: keywords
subject: bo‘lmachalar fibrillyatsiyasi
  topic: keywords
subject: PITX2 genining rs6817105 polimorfizmi
  topic: keywords
subject: KCNN3 genining rs13376333 polimorfizmi
  topic: keywords
creator: Zaringiz Mashkurova
creator: Guzal Abdullayeva
creator: Darya Zakirova
creator: Gulrux Rajabova
creator: Gulnoza Xamidullayeva
creator: Alisher Abdullayev
creator: Bekzod Rozibayev
rights: Mualliflik huquqi (c) 2026 Z.T. Mashkurova, G.J. Abdullayeva, D.V. Zakirova, G.M. Rajabova, G.A. Khamidullayeva, A.A. Abdullayev, B.I. Rozibayev (muallif) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-03-29
publication date: 2025-03-29
starting page: 4
ending page: 15
doi: 10.70626/cardiouz-2026-3-00073

Gestatsion arterial gipertenziyasi bo‘lgan ayollarni olib borishga oid terapevtik yondashuvlar: kardiolog nuqtayi nazaridan
type: item
description: *]:pointer-events-auto scroll-mt-[calc(var(--header-height)+min(200px,max(70px,20svh)))]" dir="auto" tabindex="-1" data-turn-id="request-WEB:d5c0e73e-4d36-4a66-85f6-e991eda347b3-10" data-testid="conversation-turn-22" data-scroll-anchor="false" data-turn="assistant"> Gipertenziv buzilishlari bo‘lgan homilador ayollarni gestatsion davrning eng erta bosqichlarida olib borish bo‘yicha bilimlarni kengaytirish zarurati bir nechta omillar bilan izohlanadi. Birinchidan, optimal antigipertenziv terapiya sxemasini tanlash vakillik populyatsiyalarida keng ko‘lamli tadqiqotlar o‘tkazish imkoniyatining vaqt cheklanganligi va nafaqat ona, balki bola hayoti uchun ham mas’uliyat mavjudligi sababli cheklangan. Ikkinchidan, amaldagi tavsiyalar asosan arterial bosim darajasidan qat’i nazar, monoterapiyani titrlashdan boshlashni taklif qiladi, bu esa kombinatsiyalangan sxemalarning qo‘llanilishini cheklaydi. Uchinchidan, kardiologik xavflarning o‘ziga xos turlarini aniqlash samarali skrining strategiyasini o‘z vaqtida amalga oshirish bilan cheklangan.
subject: Maqola / Sharh
  topic: section
subject: Gestatsion arterial gipertenziya
  topic: keywords
subject: homiladorlik
  topic: keywords
subject: antigipertenziv terapiya
  topic: keywords
subject: arterial bosimning maqsadli darajasi
  topic: keywords
creator: Sadulloeva Moxinur
creator: Feruza Zakirova
creator: Saida Ikramova
creator: Rustam Hazratkulov
creator: Muhammad Rustamov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2025 М.А. Садуллоева , Ф.А. Закирова , С.А. Икрамова , Р.Р. Хазраткулов , М.М. Рустамов (Автор) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-13
publication date: 2025-12-13
starting page: 407
ending page: 415
doi: 10.70626/cardiouz-2025-2-00072

Dilatatsion kardiomiopatiya bilan og‘rigan bemorlarda kasallik kechishining og‘irlik darajasi va tizimli yallig‘lanish o‘rtasidagi bog‘liqlik
type: item
description: Maqsad. Dilatatsion kardiomiopatiya bilan og‘rigan bemorlarda klinik-gemodinamik ko‘rsatkichlar va yallig‘lanish markerlari (C-reaktiv oqsil, IL-6, O‘NO-α) o‘rtasidagi bog‘liqlikni o‘rganish. Materiallar va usullar. Tadqiqotga dilatatsion kardiomiopatiya bilan og‘rigan hamda SYuYe NYHA bo‘yicha II-IV FS bilan asoratlangan 42 nafar (38,5±1,2 yil) bemor kiritildi. Bemorlar ikki guruhga ajratildi: I guruh – FS II (n=12) va II guruh – FS III-IV (n=30). Natijalar. SYuYe og‘irlik darajasi ortishi bilan (FS III-IV) bemorlar qon zardobida C-reaktiv oqsil (7,6±1,1 mg/l va 4,1±0,6 mg/l, p<0,05), IL-6 (7,5±0,8 pg/ml va 4,6±0,2 pg/ml, p<0,01) va O‘NO-α (8,1±0,9 pg/ml va 5,6±0,7 pg/ml, p<0,05) miqdori oshgan, bu esa chap qorincha dilatatsiyasi (YaSO‘ 58±1 , p<0,05) va otish fraktsiyasining pasayishi (34,7±1,8%, p<0,05) bilan bog‘liq bo‘lgan. Xulosa. Yallig‘lanish markerlari DKMP og‘irligi va prognozini baholashda muhim diagnostik ahamiyatga ega.
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: dilatatsion katdiomiopatiya
  topic: keywords
subject: surunkali yurak yetishmovchiligi
  topic: keywords
subject: yallig‘lanish
  topic: keywords
subject: C-reaktiv oqsil
  topic: keywords
subject: interleykin-6
  topic: keywords
subject: o‘sma nekrozi omili-α
  topic: keywords
subject: kolxitsin
  topic: keywords
creator: Timur Abdullayev
creator: Mahmud Raxmatov
creator: Xumoyun Gulomov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2025 Т.А. Абдуллаев, М.М. Рахматов, Х.А. Гуломов (Автор) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-11-10
publication date: 2025-11-10
starting page: 348
ending page: 354
doi: 10.70626/cardiouz-2025-2-00065

Orolbo’yi aholisida tuzga sezuvchan arterial gipertenziyaning klinik xususiyatlarga asoslangan profilaktik chora-tadbirlarini takomillashtirish
type: item
description: Maqsad. Orolboyi aholisidagi birlamchi tibbiyot muassasalari faoliyatida tuzga sezuvchan arterial gipertenziyaning tarqalishi, hamda klinik kechishi xususiyatlariga asoslangan profilaktik chora- tadbirlarini takomillashtirishdan iborat boldi. Materiallar va usullar. Tadqiqotga Ellikqal’a tuman tibbiyot birlashmasiga qarashli oilaviy poliklinikalardagi 1021 nafar tuzga sezuvchan arterial gipertenziya kasalligi bo‘lgan bemorlar kirgizildi. Barcha bemorlar klinik va laborator-instrumental tekshiruvlardan o’tkazildi. Natijalar. Tadqiqotimiz natijalari osh tuziga tam sezish bosagasi baland bolgan bemorlarda, osh tuziga tam sezish bosagasi past bolgan bemorlarga nisbatan arterial gipertenziyaning klinik xususiyatlari yaqqol ifodalanganini korsatdi. Xulosa. Tadqiqotimiz xulosalariga kora, birlamchi tibbiyot muassasalari amaliyotida yurak qon- tomir kasalliklari xavf omillarini PEN protokol asosida davriy baholash, hamda profilaktika qilish, ushbu hudud aholisida yuqumli bolmagan kasalliklarni regressiyasiga va salomatlik korsatkichlarini yaxshilanishiga samarali yordam beradi.
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: Arterial gipertenziya
  topic: keywords
subject: natriy
  topic: keywords
subject: profilaktika
  topic: keywords
creator: Xurshid Ataniyazov
creator: Xurshid Fozilov
creator: Gulnoza Xamidullaeva
creator: Guzal Abdullaeva
rights: Mualliflik huquqi (c) 2025 Х.Х. Атаниязов, Х.Г. Фозилов, Г.А. Хамидуллаева, Г.Ж. Абдуллаева (Автор) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-05
publication date: 2025-12-05
starting page: 338
ending page: 347
doi: 10.70626/cardiouz-2025-2-00064

Surunkali yurak yetishmovchiligi va semizlik bilan kasallangan bemorlarning yuklamaga tolerantligi va hayot sifati
type: item
description: Tadqiqot maqsadi. Yurak yetishmovchiligi (SYuYe) va semirish bo‘lgan bemorlarda metabolik sindrom (MS) mavjudligi yoki yo‘qligiga qarab jismoniy yuklamaga tolerantlik va hayot sifatini baholash. Materiallar va usullar. Semirish va SYuYe bo‘lgan bemorlar (asosiy guruh) hamda SYuYe bo‘lmagan semiz shaxslar (nazorat guruhi) MS mavjudligi/yo‘qligiga ko‘ra stratifikatsiya qilindi. Tredmil-test ko‘rsatkichlari (davomiyligi, maksimal yuklama, VO₂, xronotrop indeks, YuQS o‘sishi, yuklama cho‘qqisida SQB va uning o‘sishi) hamda hayot sifati MLHFQ va SF-36 so‘rovnomalari bo‘yicha baholandi. Natijalar. MS mavjud bo‘lgan bemorlarda tredmil-test davomiyligi, VO₂, xronotrop indeks va YuQS o‘sishi sezilarli darajada past bo‘lib, SQB o‘sishi yuqoriligi qayd etildi. MLHFQ bo‘yicha jismoniy va emotsional funksiyalash ko‘rsatkichlari yomonroq, umumiy ball esa yuqoriroq edi. SF-36 bo‘yicha jismoniy funksiyalash va umumiy sog‘liq holati pasaygani aniqlandi. Xulosa. SYuYe va semirish bilan og‘rigan bemorlarda MS mavjudligi yuklamaga tolerantlikning pasayishi va hayot sifatining yomonlashuvi bilan kechadi, bu esa kompleks kardiometabolik reabilitatsiya zarurligini asoslaydi. Kalit so‘zlar: surunkali yurak etishmovchiligi, semizlik, metabolik sindrom, yuklamaga tolerantlik, hayot sifati, SF-36, MLHFQ.
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: surunkali yurak etishmovchiligi
  topic: keywords
subject: semizlik
  topic: keywords
subject: metabolik sindrom
  topic: keywords
subject: yuklamaga tolerantlik
  topic: keywords
subject: hayot sifati
  topic: keywords
subject: SF-36
  topic: keywords
subject: MLHFQ
  topic: keywords
creator: Nargiza Tashkenbayeva
rights: Mualliflik huquqi (c) 2025 Н.Ф. Ташкенбаева (Автор) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-11-10
publication date: 2025-11-10
starting page: 344
ending page: 350
doi: 10.70626/cardiouz-2025-2-00066

O'tkir miokard infarktidan keyin bemorlarda dori terapiyasiga rioya qilish: adabiyotlarni tizimli ravishda ko'rib chiqish
type: item
description: Maqsad. Ambulatoriya kuzatuvi paytida o'tkir miokard infarktidan keyin bemorlarda dori-darmonlarga rioya qilishni baholash va yaxshilashning mavjud yondashuvlarini tizimli ravishda tahlil qilish, ayniqsa davolanishga rioya qilishga ta'sir qiluvchi omillar va ko'p tarmoqli yondashuvning roliga e'tibor qaratish. Materiallar va usullar. O'tkir miokard infarktidan keyin dori-darmonlarga rioya qilish bo'yicha adabiyotlarni tizimli ravishda ko'rib chiqish o'tkazildi. Yirik xalqaro tadqiqotlar ma'lumotlari, jumladan, 106 002 bemor ishtirok etgan 10 ta tadqiqotning meta-tahlili, 2023-yilgi Amerika Yurak Assotsiatsiyasining ilmiy bayonoti, 2023-yilgi ESC va 2025-yilgi ACC/AHA ko'rsatmalari va hozirgi yurak reabilitatsiya dasturlari tahlil qilindi. Natijalar. Meta-tahlil shuni ko'rsatdiki, dori terapiyasiga yaxshi rioya qilish barcha sabablarga ko'ra o'limni (ehtimollik nisbati 0,56; 95% CI: 0,45-0,69), yurak-qon tomir o'limini (OR 0,66; 95% CI: 0,51-0,87) va kasalxonaga yotqizish darajasini (OR 0,61; 95% CI: 0,45-0,82) kamaytirish bilan bog'liq. Miokard infarktidan keyin bemorlarning 30 foizida terapiyaga rioya qilmaslik kuzatiladi. Birgalikda qaror qabul qilish, tuzilgan yurak reabilitatsiya dasturlari va ko'p tarmoqli guruhlarning ishtiroki uzoq muddatli davolanishga rioya qilishni sezilarli darajada yaxshilaydi. Xulosa. Dori terapiyasiga rioya qilish o'tkir miokard infarktidan keyin bemorlarning prognozini yaxshilashda asosiy omil hisoblanadi. Birgalikda qaror qabul qilish, bemorlarni o'qitish, farmatsevtika bo'yicha maslahat berish va raqamli texnologiyalardan foydalanishni o'z ichiga olgan ko'p tarmoqli yondashuv rioya qilishni yaxshilashda eng katta samaradorlikni ko'rsatadi.
subject: Maqola / Sharh
  topic: section
subject: o'tkir miokard infarkti
  topic: keywords
subject: terapiyaga rioya qilish
  topic: keywords
subject: ambulatoriya monitoringi
  topic: keywords
subject: yurak reabilitatsiyasi
  topic: keywords
subject: birgalikda qaror qabul qilish
  topic: keywords
creator: Dilshod Soxibov
creator: Raisa Trigulova
creator: Nilufar Miraxmedova
rights: Mualliflik huquqi (c) 2025 Д.Д. Сохибов , Р.Х. Тригулова , Н.С. Мирахмедова (Автор) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-12
publication date: 2025-12-12
starting page: 399
ending page: 406
doi: 10.70626/cardiouz-2025-2-00071

Ambulatoriya reestri ma'lumotlariga ko'ra, miokard infarkti va o'tkir serebrovaskulyar avariyaga uchragan bemorning klinik portreti
type: item
description: Maqsad. Miokard infarkti va insult bilan og'rigan bemorlarda klinik va epidemiologik xususiyatlarni, laboratoriya va instrumental tekshiruv natijalarini, yurak-qon tomir xavf omillari profilini aniqlash va 12 yillik kuzatuv davrida referent hodisadan oldin va keyin davolashga rioya qilish. Materiallar va usullar. 2019-yil 1-yanvardan 2022-yil 31-dekabrgacha bo‘lgan davrda o‘tkir (takroriy) miokard infarkti va/yoki insult bilan ambulatoriyaga murojaat qilgan 410 nafar bemorning ma’lumotlari tahlil qilindi. Statistik dasturiy paketlar (SPSS, SAS, STATISTIKA 10, Stata) va dasturlash tillari (R, Python) ishlatilgan. Natijalar. Lipid almashinuvining buzilishi 36,8% (n=151)da aniqlangan. Bemorlarning 21,7% (n=89), shu jumladan insult guruhidagi 7,9% (n=18) uchun lipidlarni kamaytiradigan terapiya buyurilgan. Miokard infarkti va insultga uchragan bemorlarda bu ko'rsatkich 45% (n=9) ni tashkil etdi. Miyokard infarkti (MI guruhi) bo'lgan bemorlarda lipidlarni kamaytiradigan terapiya 38,5% (n = 6) uchun buyurilgan. 2,4% (n=10) ortiqcha vazn yo‘qotdi, 1,9% (n=8) chekishni tashladi, 3,4% (n=14) maqsadli lipid profili ko‘rsatkichlariga erishdi, 0,2% (n=1) dietani tuzatdi va 0,2% (n=1) jismoniy faollikni oshirdi. Tavsiya etilgan chora-tadbirlarga eng yuqori muvofiqlik darajasi arterial gipertenziyani davolashda kuzatildi – 88,5% (n=363). Xulosa. Olingan natijalar asosida O‘zbekiston Respublikasida birlamchi tibbiy yordam amaliyotiga joriy etish tizimini moslashtirish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqish rejalashtirilmoqda. Moslashtirilgan tizim birlamchi tibbiy yordam darajasida diagnostika aniqligi va davolash samaradorligini oshirishi kutilmoqda, natijada sog‘liqni saqlash bo‘yicha asosiy ko‘rsatkichlar yaxshilanadi va sog‘liqni saqlash sohasi mutaxassislarining ijobiy fikrlari yaxshilanadi.
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: registrlar
  topic: keywords
subject: miokard infarkti
  topic: keywords
subject: o'tkir serebrovaskulyar avariya
  topic: keywords
subject: tibbiy yordam sifati
  topic: keywords
subject: ambulatoriya poliklinikalari
  topic: keywords
creator: Natalya Pobivantseva
creator: Natalya Kononchuk
creator: Olga Mikulskaya
creator: Elena Grigorenko
creator: Natalya Mitkovskaya
rights: Mualliflik huquqi (c) 2025 Н.Ф. Побиванцева , Н.Б. Конончук , О.В. Микульская , Е.А. Григоренко , Н.П. Митьковская (Автор) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-12
publication date: 2025-12-12
starting page: 322
ending page: 329
doi: 10.70626/cardiouz-2025-2-00068

Braxiosefal arteriyalardagi aterosklerotik shikastlanishlar tarqalishi va ularning yurak-qon tomir xavf omillari bilan bog‘liqligi: O‘zbekistonda o‘tkazilgan kesimiy tadqiqot
type: item
description: Maqsad. O‘zbekiston populyatsiyasida braxiosefal arteriyalarning (BCA) aterosklerotik shikastlanishlari tarqalishini, ularning xavf omillari bilan bog‘liqligini va SCORE shkalasi bo‘yicha yurak-qon tomir xavfini baholash. Materiallar va usullar. Kesimiy tadqiqot (2025 yil, 2022 yil ma’lumotlari) Respublika ixtisoslashtirilgan kardiologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining 6425 bemorini (47,6% erkaklar, 52,4% ayollar, o‘rtacha yosh 54,0 ± 23,1 yil) o‘z ichiga oldi. BCA ultratovush tekshiruvi qisqa protokol asosida o‘tkazildi, stenoz to‘rt segmentda baholandi [1]. Yosh, umumiy xolesterin (OXS), arterial gipertenziya (AG), chekish, sistolik va diastolik arterial bosim (SAB, DAB) ko‘rsatkichlari tahlil qilindi. Xavf SCORE bo‘yicha baholandi [2]. Statistik tahlil SPSS 26 dasturida bajarildi. Natijalar. BCA shikastlanishlari 54,8% bemorlarda aniqlangan. Yosh bilan shikastlanish o‘rtasida korrelyatsiya qayd etildi (Spearman ρ = 0,219, p < 0,01), OXS bilan esa bog‘liqlik aniqlanmadi (ρ = 0,032, p = 0,207). 50 yoshdan oshgan erkaklarda shikastlanishlar ko‘proq uchradi (4 segmentli 7,9%), ayollarda esa bu ko‘rsatkich past bo‘ldi (2,6%). SCORE bo‘yicha erkaklar va 50 yoshdan katta bemorlarda xavf o‘rtacha–yuqori (4–8%) darajada bo‘ldi. Xulosa. Yosh — BCA aterosklerozi uchun asosiy xavf omilidir. AGning yuqori tarqalishi O‘zbekistonda profilaktik choralarni kuchaytirish zarurligini ta’kidlaydi.
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: Ateroskleroz
  topic: keywords
subject: braxiosefal arteriyalar
  topic: keywords
subject: yurak-qon tomir xavfi
  topic: keywords
subject: SCORE
  topic: keywords
subject: O‘zbekiston
  topic: keywords
creator: Feruza Bekmetova
creator: Munojat Xotamova
creator: Saodat Abdullaeva
creator: Sherzod Orinbaev
rights: Mualliflik huquqi (c) 2025 Ф.М. Бекметова , М.Н. Хотамова , С.Я. Абдуллаева , Ш.А. Оринбаев (Автор) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-03
publication date: 2025-12-03
starting page: 314
ending page: 321
doi: 10.70626/cardiouz-2025-2-00062

Yangi avlod “Magmaris” bioso‘riluvchi karkasining o‘tkir koronar sindromli bemorlarda endovaskulyar davolashda qo‘llanilishi
type: item
description: Maqsad. O‘tkir YUIK shakllarida (NSTEMI, STEMI) Magmaris bioso‘riluvchi karkasidan foydalanish samaradorligini baholash va uni qo‘llash asoratlarini oldini olish algoritmini ishlab chiqish. Materiallar va usullar. O‘tkir YUIK shakllari (NSTEMI, STEMI) bilan kasallangan 64 bemorning (49 ta erkak va 15 ta ayol) klinik ma’lumotlari tahlil qilindi, ularga Magmaris bioso‘riluvchi karkasi o‘rnatilgan. Bemorlarning anamnez ma’lumotlari, umumiy klinik ko‘rsatkichlari, laboratoriya va koronaroangiografik ma’lumotlari o‘rganildi. Barcha bemorlarga endovaskulyar davolash usuli sifatida BVS-Magmaris karkasi o‘rnatilishi bilan teri orqali koronar aralashuv (TOKA)amalga oshirildi. Natijalar. Magmaris BVS-karkasining implantatsiyasi 100% hollarda angiografik, 95,8% hollarda esa klinik muvaffaqiyat bilan tavsiflandi. Past CHQOKga ega bemorlar SYNTAX shkalasi bo‘yicha yuqori ball (p<0.001), ko‘p tomirli shikastlanishlar (p>0.05), ko‘proq koronar basseynlar jalb qilinishi (p>0.05), har bir bemorga ko‘proq SS aniqlanishi (p>0.05) va mos ravishda aterosklerotik shikastlanishning uzunligi bilan tavsiflandi. Bu teskari korrelyatsiya bilan tasdiqlandi, lekin ishonch darajasiga yetmadi, ehtimolki, bu bemorlar sonining kamligi bilan izohlanadi. Surunkali buyrak kasalligi (SBK) mavjudligi ko‘proq ko‘p tomirli va murakkab («S» turi) shikastlanishlar soni va mos ravishda ko‘proq karkas implantatsiyasi bilan bog‘liq bo‘ldi. Bunda TOKAning angiografik muvaffaqiyati 100%ni tashkil etdi, ammo klinik muvaffaqiyat SBK bo‘lmagan bemorlarga nisbatan 5,9% past bo‘ldi. 2-tur qandli diabet (QD) komorbidligi venoz arteriyalarda aterosklerotik shikastlanishlarning nisbatan uzunligi va og‘irroq («S» turi) shakllari bilan tavsiflandi. Shu bilan birga ko‘p tomirli shikastlanishlar va yurak kasalliklar soni nisbatan kamroq qayd etildi. 2-tur QD mavjudligi TOKAning angiografik muvaffaqiyatiga ta’sir qilmadi (100%), ammo klinik muvaffaqiyatni 11,1% ga pasaytirdi. Xulosa. Mamlakatimizda Magmaris BVS-karkasidan fo…
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: Bioso‘riluvchi karkas
  topic: keywords
subject: koronaroangiografiya
  topic: keywords
subject: bevosita angiografik muvaffaqiyat
  topic: keywords
subject: bevosita klinik muvaffaqiyat
  topic: keywords
subject: surunkali buyrak kasalligi
  topic: keywords
subject: qandli diabet
  topic: keywords
creator: Sardor Xolikulov
creator: Nabijon Yuldoshev
creator: Aziz Eshpulatov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2025 С.Ш. Холикулов, Н.П. Юлдошев, Aziz Eshpulatov (Автор) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-03
publication date: 2025-12-03
starting page: 301
ending page: 313
doi: 10.70626/cardiouz-2025-2-00061

Metabolik sindromli yurak ishemik kasalligi (YIK) bo‘lgan bemorlarda epikardial yog‘ qatlami qalinligi dinamikasiga kombinatsiyalangan patogenetik terapiyaning ta’siri
type: item
description: Maqsad: Metabolik sindromli YUIK bilan og‘rigan bemorlarda epikardial yog‘ qalinligiga kombinatsiyalangan gipolipidemik terapiya (statinlar ezetimib va fenofibrat bilan birgalikda) va natriy-glyukoza ko-transportyor 2 ingibitorlarining ta’sirini baholash. Materiallar va usullar: Tadqiqotga RIKIATMda davolangan metabolik sindromli YUIK bilan og‘rigan 49 nafar bemor kiritilgan bo‘lib, ular 2 guruhga bo‘lingan: 1-guruh - intensiv statinoterapiya ezetemib bilan kombinatsiyalangan, 2-guruh - fenofibrat va NGLT2 ingibitorlari kobminatsiyasi bilan. Barcha bemorlarda biokimyoviy ko‘rsatkichlar va vizualizatsiya markerlari aniqlandi, keyinchalik dinamikada va guruhlar o‘rtasida taqqoslandi. Natijalar. Turli xil terapiya turlarida 2 guruhni taqqoslaganda, ikkala guruhda ham lipid ko‘rsatkichlarining sezilarli pasayishi kuzatildi: XS-PZLP p<0.001, UXS p<0.001, TG p<0.001. Shu bilan birga, fenofibrat va NGLT2i bo‘lgan guruhda EYQning sezilarli pasayishi qayd etildi (1-guruhda 11,4 mm va 2-guruhda 10,4 mm, p<0.05). Xulosa. Fenofibrat va NGLT2i qo‘shilgan patogenetik terapiya EYQ darajasini, shuningdek TG, XS-PZLP va TG/YuZLP indeksini samaraliroq pasaytiradi.
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: Epikardial yog‘ qatlami qalinligi
  topic: keywords
subject: yurak ishemik kasalligi
  topic: keywords
subject: natriy-glyukoza kotransporter 2 ingibitorlari
  topic: keywords
subject: metabolik sindrom
  topic: keywords
subject: fenofibrat
  topic: keywords
creator: Andrey Kim
creator: Aleksandr Shek
creator: Rano Aliyeva
rights: Mualliflik huquqi (c) 2025 A. R. Kim, A. B. Shek, R. B. Aliyeva (Muallif) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-09-30
publication date: 2025-09-30
starting page: 202
ending page: 211
doi: 10.70626/cardiouz-2025-2-00052

Muntazam shuğullanuvchı yosh sportchılarda tosatdan yurak o‘lımı: xavf omılları va profılaktıka
type: item
description: Muntazam intensiv sport bilan shug‘ullanuvchi yosh sportchilarda to‘satdan yurak o‘limi (TYO‘) nisbatan kam uchraydigan, ammo klinik va ijtimoiy jihatdan katta ahamiyatga ega muammodir. Garchand uchrash holati kam bo‘lsa-da, TYO‘ ko‘pincha jismoniy faoliyat paytida yoki undan so‘ng kutilmaganda yuz beradi va ko‘p hollarda oldindan aniqlanmagan yurak-qon tomir kasalligining ilk klinik belgisi sifatida namoyon bo‘ladi. Asosiy etiologik omillar qatoriga gipertrofik kardiomiopatiya, aritmogen o‘ng qorinchа kardiomiopatiyasi, miokardit, dilatatsion kardiomiopatiya va uzoq QT sindromi kabi birlamchi elektr kasalliklari kiradi. Xavfni baholash kompleks yondashuvga asoslanadi: tibbiy anamnez, jismoniy ko‘rik, holatdagi va yuklama paytidagi elektrokardiografiya (EKG), exokardiografiya va zarur hollarda genetik tahlillar qo‘llaniladi. So‘nggi konsensus hujjatlarida sportchilarda EKG natijalarini to‘g‘ri talqin qilish mezonlarini takomillashtirish orqali yolg‘on ijobiy holatlarni kamaytirish zarurligi ta’kidlangan. Profilaktik chora-tadbirlar qatoriga musobaqalar oldi tekshiruvlar, xavf guruhidagi sportchilarni muntazam kuzatish va shubhali holatlarda o‘z vaqtida chora ko‘rish kiradi. Shuningdek, o‘pka-yurak reanimatsiyasi va avtomatik tashqi defibrillyatordan foydalanish kabi shoshilinch yordam choralarі sportchilar hayotini saqlab qolishda hal qiluvchi ahamiyatga ega. Xavf omillari haqida xabardorlikni oshirish, optimal skrining usullarini joriy etish va individual qaror qabul qilish sportchilar orasida TYO‘ holatlarini kamaytirishga yordam berishi mumkin.
subject: Klinik holat
  topic: section
subject: tosatdan yurak o`limi
  topic: keywords
subject: sportchilar
  topic: keywords
subject: xavf omili
  topic: keywords
subject: skrining
  topic: keywords
subject: kanalopatiyalar
  topic: keywords
creator: Ergashali Tursunov
creator: Ravshanbek Kurbanov
creator: Nodir Zakirov
creator: Nigora Srojidinova
creator: Alisher Rasulov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2025 E. Турсунов, Р. Д. Курбанов, Н.У. Закиров, Н.З. Сроджидинова, А. С. Расулов (Автор) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-12
publication date: 2025-12-12
starting page: 381
ending page: 390
doi: 10.70626/cardiouz-2025-2-00069

Bir tabletkadagi kombinatsiyaning (SPC) universalligi Yurak-qon tomir kasalliklarini davolashda yangi yondashuv: Yo‘riqnomalardan klinik amaliyotgacha
type: item
description: Zamonaviy ESH (2023) va ESC (2024) arterial gipertenziya (AG) bo‘yicha yo‘riqnomalarda birinchi marta davolash boshidan kombinatsion terapiyani qo‘llash bo‘yicha quyidagi asosiy qoidalar aniq shakllantirildi: bir tabletkadagi kombinatsiyalar (SPC) har qanday davolash bosqichida, ya’ni ikki dori kombinatsiyasi bilan terapiya boshlanganda va davolashning boshqa har qanday bosqichida afzal (I sinf tavsiyasi, isbot darajasi B). Ushbu bayonotlar, shuningdek, Rossiya Kardiologiya Jamiyati (RKJ) tomonidan 2024 yilda kattalar uchun AG bo‘yicha klinik yo‘riqnomalarga va O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligining 2025 yilgi AG bo‘yicha Milliy klinik protokoliga kiritilgan. Ushbu maqolada yurak-qon tomir kasalliklarini davolashda universal SPC lardan real klinik amaliyotda foydalanishning yangi yondashuvi taqdim etiladi
subject: Klinik holat
  topic: section
subject: yurak-qon tomir kasalliklari
  topic: keywords
subject: arterial gipertenziya
  topic: keywords
subject: ishemik yurak kasalligi
  topic: keywords
subject: surunkali yurak yetishmovchiligi
  topic: keywords
subject: yagona tabletkali kombinatsiya
  topic: keywords
subject: belgilangan doza kombinatsiyasi
  topic: keywords
creator: Xurshid Fozilov
creator: Gulnoz Xamidullaeva
creator: Guzal Abdullaeva
creator: Guzal Mullabaeva
creator: Nazima Salimova
creator: Krzysztof Filipiak
rights: Mualliflik huquqi (c) 2025 H. G. Fozilov, G. A. Xamidullayeva, G. J. Abdullayeva, G. U. Mullabayeva, N. R. Salimova, K. Y. Filipyak (Muallif) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-09-30
publication date: 2025-09-30
starting page: 220
ending page: 237
doi: 10.70626/cardiouz-2025-2-00054

Ishemik kardiomiopatiya bilan kasallangan bemorlarda teri orqali koronar aralashuvni takomillashtirish: sistematik adabiyotlar sharhi
type: item
description: Maqsad. Ishemik kardiomiopatiya bilan kasallangan bemorlarda teri orqali koronar aralashuv (TOKA) samaradorligini baholash va uni takomillashtirish imkoniyatlarini aniqlash, shuningdek aorto-koronar shuntlash (AKSh) bilan qiyosiy tahlili. Materiallar va usullar. 2017-2025 yillarda chop etilgan tibbiy adabiyotlar PubMed, Scopus, Web of Science va Google Scholar ma’lumotlar bazalaridan foydalangan holda amalga oshirildi. Yuqori impakt-faktorli jurnallardagi 110 ta manba, shu jumladan asosiy randomizatsiyalashgan nazorat ostidagi tadqiqotlar (STICH, REVIVED-BCIS2), meta-tahlillar va ishemik kardiomiopatiya hamda revaskulyarizatsiya usullari bo’yicha tizimli sharhlar tahlil qilindi. Natijalar. Ishemik kardiomiopatiya global miqyosda yurak yetishmovchiligining asosiy sababi bo’lib, uni davolashda to’rt komponentli farmakoterapiya bilan birga revaskulyarizatsiya muhim o’rin tutadi. TOKA AKSh ga nisbatan insult xavfini kamaytirish bo’yicha ustunlik ko’rsatsa, AKSh qayta revaskulyarizatsiya ehtiyojini kamaytirish va uzoq muddatli yashovchanlikni yaxshilash bo’yicha afzaldir. To’liq revaskulyarizatsiyaga erishgan bemorlarda o’lim xavfi 34% ga, qayta revaskulyarizatsiya xavfi esa 33% ga kamayadi. Xulosa. Ishemik kardiomiopatiya bilan kasallangan bemorlarda TOKA va AKSh o’rtasida tanlov qilishda bemorning klinik xususiyatlari, koronar anatomiyasi va qo’shimcha kasalliklari hisobga olinishi zarur. Revaskulyarizatsiya darajasi va miokard hayotiyligi klinik natijalarni belgilovchi muhim omil hisoblanadi.
subject: Maqola / Sharh
  topic: section
subject: Ishemik kardiomiopatiya
  topic: keywords
subject: teri orqali koronar aralashuv
  topic: keywords
subject: aorto-koronar shuntlash
  topic: keywords
subject: yurak yetishmovchiligi
  topic: keywords
subject: revaskulyarizatsiya
  topic: keywords
subject: miokard hayotiyligi
  topic: keywords
creator: Xurshid Fozilov
creator: Abdulatif Abdukomilov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2025 Х.Г. Фозилов, А.М. Абдукамилов (Автор) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-12
publication date: 2025-12-12
starting page: 391
ending page: 398
doi: 10.70626/cardiouz-2025-2-00070

O’tkir koronar sindrom ST segmentining ko’tarilishi bilan bo’lgan bemorlarda reperfuziya terapiyasining turli usullarini qiyosiy tahlili: sistematik adabiyotlar sharhi
type: item
description: Maqsad. O’tkir koronar sindrom ST segmenti ko’tarilishi bilan (O’KS-ST) bemorlar o’rtasida reperfuzion terapiya turli usullarining samaradorligini sistematik tahlil qilish va solishtirish, jumladan birlamchi teri orqali koronar aralashuv (bTOKA) va trombolitik terapiya (TLT), vaqt omili va COVID- 19 pandemiyasining ta’siri. Materiallar va metodlar. O’KS-ST bilan bemorlarda bTOKA va TLT samaradorligini solishtiruvchi prospektiv randomizatsiyalashgan va kuzatuv tadqiqotlarining sistematik sharhi amalga oshirildi. Yirik xalqaro tadqiqotlar ma’lumotlari tahlil qilindi, jumladan DANAMI-2 (1572 bemor), PRAGUE- 2, STAT, GISSI, ISACS-STEMI COVID-19, shuningdek 23 ta tadqiqotning meta-tahlillari va chap qorincha global bo’ylama deformatsiyasini baholashning zamonaviy diagnostik usullari. Natijalar. 23 ta randomizatsiyalashgan tadqiqotning meta-tahlili bTOKA ning TLT ga nisbatan statistik jihatdan ahamiyatli ustunliklarini ko’rsatdi: 30 kunlik o’lim darajasi 8,0% ga nisbatan 13,7% (p=0,0003), takroriy miokard infarkti 3,8% ga nisbatan 7,0% (p<0,05), qayta revaskulyarizatsiya ehtiyoji 5,7% ga nisbatan 25,2% (p<0,001). “Oltin soat” kontseptsiyasi tasdiqlandi. COVID-19 pandemiyasi O’KS-ST bilan bemorlarning murojat qilish darajasini 19-30,5% ga kamaytirdi va prognozni yomonlashtirdi. Xulosa. bTOKA TLT ga nisbatan statistik jihatdan ahamiyatli ustunliklarni ko’rsatdi, biroq usulni tanlashda vaqt omili va texnik mavjudlikni hisobga olish zarur. Chap qorincha global bo’ylama deformatsiyasini baholashning zamonaviy usullari natijalarni bashorat qilish aniqligini oshiradi.
subject: Maqola / Sharh
  topic: section
subject: O’tkir koronar sindrom
  topic: keywords
subject: reperfuzion terapiya
  topic: keywords
subject: birlamchi teri orqali koronar aralashuv
  topic: keywords
subject: trombolizis
  topic: keywords
subject: chap qorincha global bo’ylama deformatsiyasi
  topic: keywords
subject: COVID-19
  topic: keywords
creator: Xurshid Fozilov
creator: Baxtiyor Atamuratov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2025 X. G. Fozilov, B. R. Atamuratov (Muallif) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-09-30
publication date: 2025-09-30
starting page: 280
ending page: 286
doi: 10.70626/cardiouz-2025-2-59

Aortokoronar shuntlashda erta operatsiyadan keyingi asoratlar chastotasiga kompleks terapiya tarkibida ulinastatinning ta’siri
type: item
description: Maqsad. Ko‘p tomirli koronar arteriya shikastlanishiga ega bemorlarda aortokoronar shuntlashdan so‘ng erta operatsiyadan keyingi asoratlar chastotasini kamaytirish uchun kompleks terapiya tarkibida ulinastatin qo‘llash samaradorligini baholash. Materiallar va usullar. Tadqiqotga kardiocirurgik reanimatsiya bo‘limida davolangan 160 bemor kiritildi. Ular ikki guruhga bo‘lindi: asosiy guruh — 80 bemor (ko‘p omilli xavf baholash shkalasi bo‘yicha asoratlar xavfi prognozi va ulinastatin olganlar) va nazorat guruhi — 80 bemor (standart davolash olganlar). Tadqiqot materiallari va usullari klinik kuzatuv, xavfni baholash prognoz shkalasidan foydalanish, yallig‘lanish markerlarini laborator aniqlash, hamda Student, Mann–Whitney testlari va Pirson korrelyatsiyasidan foydalanilgan statistik tahlilni o‘z ichiga oldi. Natijalar. Asosiy guruhda gipertermiya va pnevmoniya chastotasi mos ravishda 50% va 10% bo‘lgan, nazorat guruhida esa 100% va 12,5% qayd etilgan. O‘pkalarning o‘tkir nafas yetishmovchiligi sindromi (ARDS) va ko‘p a’zoli yetishmovchilik uch baravar kam uchradi (1,25% ga nisbatan 3,75%). Mediastenit — 1,25% ga nisbatan 3,75%, operatsion yara yiringlashi — 3,75% ga nisbatan 6,25%. Asosiy guruhda o‘lim holatlari kuzatilmadi, nazorat guruhida esa ular 2,5%ni tashkil etdi. Xulosa. Ko‘p omilli prognoz shkalasidan ulinastatin bilan birgalikda foydalanish tizimli yallig‘lanish reaksiyasining kuchini kamaytiradi, erta operatsiyadan keyingi asoratlar chastotasini kamaytiradi va aortokoronar shuntlashdan keyingi o‘lim holatlarini oldini olishga yordam beradi.
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: Aortokoronar shuntlash
  topic: keywords
subject: operatsiyadan keyingi asoratlar
  topic: keywords
subject: ulinastatin
  topic: keywords
subject: prognozlash shkalasi
  topic: keywords
creator: Jasur Yusupov
creator: Mansur Matlubov
creator: Rustam Kushnazarov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2025 Ж.Т. Юсупов , М.М. Матлубов , Р.С. Кушназаров (Автор) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-05
publication date: 2025-12-05
starting page: 330
ending page: 337
doi: 10.70626/cardiouz-2025-2-00063

Gipertrofik kardiomiopatiyaning obstruktiv shaklida yurakning remodellashuv xususiyatlari, Morrou bo’yicha mioektomiyaning samaradorligi
type: item
description: Obstruktiv gipertrofik kardiomiopatiya (OGKMP)– genetik omillar tufayli yurakning remodellashuvi bilan kechuvchi kasallikdir. OGKMP chap qorinchaning chiqish yoʻlida dinamik obstruksiya, diastolik disfunksiya, mitral regurgitatsiya, miokard ishemiyasi va yurak ritmi buzilishlari rivojlanishiga sabab boʻlishi mumkin. Klinik jihatdan bemorlarda yurak yetishmovchiligi belgilari bilan namoyon boʻladi. OGKMP, ayniqsa, yoshlarda va sportchilar orasida to‘satdan yurak o‘limining eng keng tarqalgan sababi hisoblanadi. AQSh va Yevropa davlatlarida oʻtkazilgan epidemiologik kuzatuv natijalariga ko‘ra, 35 yoshgacha bo‘lgan sportchilarda to‘satdan yurak o‘limi 30–40% holatlarda OGKMP bilan bog‘liq. Bugungi kunda, kasallikni davolashning zamonaviy noinvaziv usullari mavjudligiga qaramay, xirurgik usul samaradorligi ustun kelmoqda. Maqolada ushbu kasallikda yurakning remodellashuv xusussiyatlari, ushbu yoʻnalishda olib borilgan klinik tadqiqotlar natijalari va davo usullarining samaradorligi haqida adabiyotlarda keltirilgan ma’lumotlar tahlil qilinadi.
subject: Maqola / Sharh
  topic: section
subject: gipertrofik kardiomiopatiya
  topic: keywords
subject: Morrou mioektomiyasi
  topic: keywords
subject: diastolik disfunksiya
  topic: keywords
subject: yurakning remodellashuvi
  topic: keywords
creator: Nargis Rasulova
creator: Timur Abdullayev
creator: Adhamjon Hakimov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2025 N. Rasulova, T. A. Abdullayev, A. A. Hakimov (Muallif) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-09-30
publication date: 2025-09-30
starting page: 273
ending page: 279
doi: 10.70626/cardiouz-2025-2-58

Endotelial disfunktsiyaning erta biomarkerlari: yurak-qon tomir kasalliklarini tashxislash va boshqarishda klinik ahamiyati
type: item
description: Ushbu sharh yurak-qon tomir kasalliklarida (YQQK) endotelial disfunktsiyaning (ED) erta biomarkerlari bo‘yicha mavjud ilmiy dalillarni umumlashtiradi hamda ularning tashxis, prognoz va davolashdagi roliga urg‘u beradi. Azot oksidi biofoydalanishining kamayishi va yallig‘lanishning kuchayishi bilan tavsiflanadigan ED ateroskleroz, tromboz va miokard infarkti kabi hodisalarning qaytar reversibl boshlang‘ich bosqichi sifatida qaraladi. Endotelial faollashuvni aks ettiruvchi va YQQK xavfini prognoz qiluvchi aniqlangan biomarkerlar — adgeziya molekulalari, sitokinlar va yallig‘lanish markerlari — gipertenziyada ham foydaliligini ko‘rsatgan so‘nggi tadqiqotlar bilan tasdiqlangan. So‘nggi yillarda L-arginin hosilalari, xususan assimetrik dimetilarginin (ADMA), endogen azot oksidi sintaza inhibitiori sifatida o‘ziga xosligini va gipertenziya, diabet hamda YQQK holatlarida tomir funksional buzilishlari bilan bog‘liqligini ko‘rsatmoqda. AtheroGene va Framingham Offspring kabi klinik tadqiqotlar ADMA’ning yirik yurak-qon tomir hodisalar uchun prognoz qiymatini isbotladi. Kelajak yo‘nalishlari ADMA’ni sun’iy intellekt va omika yondashuvlari asosida yaratilgan ko‘p-biomarkerli panellarga integratsiya qilish orqali shaxsga yo‘naltirilgan tibbiyotda qo‘llashni taklif etadi, bu esa erta tashxis va standartlashtirishdagi bo‘shliqlarni bartaraf etishga yordam beradi. Qon oqimiga asoslangan dilatatsiya (flow-mediated dilation) va ultratovush markerlari kabi invaziv bo‘lmagan usullar biomarkerlarni subklinik YQQK baholashida to‘ldiradi. Umuman olganda, biomarkerga asoslangan strategiyalar yurak-qon tomir kasalliklarining oldini olish va individual davolash samaradorligini oshirish imkonini beradi.
subject: Maqola / Sharh
  topic: section
subject: endotel disfunktsiyasi
  topic: keywords
subject: yurak-qon tomir kasalligi
  topic: keywords
subject: asimmetrik dimetilarginin
  topic: keywords
subject: gomeostaz
  topic: keywords
subject: azot oksidi
  topic: keywords
subject: biomarker
  topic: keywords
creator: Nargiza Nurillayeva
creator: Nigora Srojidinova
creator: Munisaxon Maxkamova
creator: Lola Xafizova
rights: Mualliflik huquqi (c) 2025 N. M. Nurillayeva, N. Z. Srojidinova, M. A. Maxkamova, L. Xafizova (Muallif) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-09-30
publication date: 2025-09-30
starting page: 264
ending page: 272
doi: 10.70626/cardiouz-2025-2-57

Miokard infarti o‘tkazgan bemorlarda stentlash orqali o‘tkazilgan revaskulyarizatsiyaning chap qorincha otish fraksiyasiga ta‘siri
type: item
description: Maqsad. Chap qorincha otish fraksiyasi saqlangan (CHQOF) yoki biroz pasaygan, anamnezida miokard infarkti (MI) o‘tkazgan bemorlarda to‘liq yoki noto‘liq revaskulyarizatsiyaning yurak sistolik funksiyasiga 1 yillik dinamik ta’sirini baholashdan iborat. Materiallar va usullar. Tadqiqotga anamnezida MI o‘tkazgan 270 nafar bemor jalb qilinib, transtorakal exokardiografiya, klinik tekshiruv xulosalari asosida koronaroangiografiya amaliyoti (KAG) o‘tkazildi. Bemorlarda aterosklerotik koronar tomirlar shikastlanish soniga nisbatan stentlash amaliyoti o‘tkazilishiga qarab 3 guruhga ajratildi: To‘liq revaskulyarizatsiya (TR) (n=115), Noto‘liq revaskulyarizatsiya (NTR) (n=94), Revaskulyarizatsiya bo‘lmagan (RB) guruhi (n=61). Amaliyotdan so‘ng bemorlar standart davolanish bilan uyga chiqarildi. Dinamikada 1 yildan so‘ng bemorlar takroriy EXOKG tekshiruvi orqali CHQOF baholandi. Natijalar. Dinamikada TR o‘tkazilgan bemorlar guruhida CHQOF 54.0 [47.0; 59.7] dan 55,7 [46,9;61,4] ga statistic ishonarli tarzda ortdi (p = 0,017). NTR bemorlar guruhida CHQOF 53,9 [43,7;56,4] dan 55,7 [46,9;61,4] ga ortsada, ammo natijalar statistik ishonarsiz (p = 0,458). RB bemorlar guruhida CHQOF 50,7 [45; 56,3] dan 48,2 [41,8; 54,3] ga pasaygan(p = 0,011). Chap qorinchani diastolik funktsiyasini baholovchi parametrlar bo‘yicha esa guruhlar orasida statistik ahamiyatga ega farqlar aniqlanmadi. Xulosa. Infarktdan keyingi davridagi bemorlarda stentlash orqali amalga oshirilgan shikastlangan koronar tomirlar to‘liq anatomik revaskulyarizatsiyasi ChQOF ko‘rsatkichlari sezilarli ijobiy yaxshilanishiga ta’sir etishi aniqlandi.
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: miokard infarkti
  topic: keywords
subject: otish fraksiyasi
  topic: keywords
subject: stentlash
  topic: keywords
subject: revaskulyarizatsiya
  topic: keywords
subject: yurak yetishmovchiligi
  topic: keywords
creator: Ergashali Tursunov
creator: Ravshanbek Kurbanov
creator: Nodir Zakirov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2025 E. Y. Tursunov, R. D. Qurbonov, N. U. Zakirov (Muallif) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-09-30
publication date: 2025-09-30
starting page: 192
ending page: 201
doi: 10.70626/cardiouz-2025-2-51

Ross operatsiyasining bolalarda tug‘ma aortal qopqoq patologiyasidagi qo‘llanilishi
type: item
description: Maqsad. Tug‘ma aortal qopqoq stenoz yoki etishmovchiligi bo‘lgan bolalarda Ross operatsiyasining klinik samaradorligi va xavfsizligini baholash. Tadqiqotning asosiy maqsadi Ross usulining an’anaviy protezlash operatsiyalariga nisbatan fiziologik va gemodinamik afzalliklarini aniqlashdan iborat. Materiallar va usullar. Medion Innovation markazida 2022–2025 yillar davomida Ross operatsiyasi o‘tkazilgan 14 nafar bemorning klinik ma’lumotlari tahlil qilindi. Asosiy tashxislar aortal stenoz (n=9) va aortal etishmovchilik (n=5) bo‘lib, barcha holatlarda to‘liq aorta ildizini almashtirish texnikasi (full root replacement) qo‘llanildi. Operatsiyadan keyingi echokardiyografik ko‘rsatkichlar, jumladan aortal bosim gradienti va regurgitatsiya darajasi baholandi. Natijalar. Operatsiyadan keyingi davrda barcha bemorlarda gemodinamik ko‘rsatkichlarning sezilarli darajada yaxshilanishi kuzatildi. O‘rtacha aortal bosim gradienti 45 ± 12 mm sim.ust.dan 8 ± 3 mm sim.ust.gacha kamaydi, va klinik ahamiyatga ega regurgitatsiya holatlari qayd etilmadi. Hech bir bemorda erta operatsiyadan keyingi asoratlar yoki avtoimplant disfunktsiyasi aniqlanmadi. Xulosa. Ross operatsiyasi bolalarda tug‘ma aortal qopqoq patologiyalarini davolashda samarali va xavfsiz usul bo‘lib, u fiziologik gemodinamikani tiklaydi, uzoq muddatli prognozni yaxshilaydi va qayta operatsiya ehtiyojini kamaytiradi. Tadqiqot natijalari ushbu usulni bolalar kardiokirurgiyasi amaliyotida kengroq qo‘llash maqsadga muvofiqligini tasdiqlaydi.
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: Ross operatsiyasi
  topic: keywords
subject: tug‘ma aortal stenoz
  topic: keywords
subject: aortal etishmovchilik
  topic: keywords
subject: bolalar kardiokirurgiyasi
  topic: keywords
subject: aorta ildizi almashtirish
  topic: keywords
subject: echokardiyografiya
  topic: keywords
subject: gemodinamik
  topic: keywords
creator: Yuri Sinelnikov
creator: Arabbek Kayumov
creator: Shohruh Adylov
creator: Nigora Zakirova
creator: Egor Lyzhin
rights: Mualliflik huquqi (c) 2025 Y. S. Sinelnikov, A. R. Qayumov, Sh. Sh. Adilov, N. A. Zoirova, E. M. Lijin (Muallif) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-10-17
publication date: 2025-10-17
starting page: 183
ending page: 191
doi: 10.70626/cardiouz-2025-2-50

Lokal yog’ depolarning ishemik yurak kasalligi patogenezidagi o'rni: tana massa indeksidan tashqari
type: item
description: So'nggi yillarda tadqiqotchilar e'tiborini tana massa indeksi (TMI) bilan an'anaviy baholashdan tashqarida turuvchi turli yog' depolarining yurak ishemik kasalligi (YuIK) rivojlanishidagi o'rni jalb qilmoqda. Viseral yog' to'qimasi, epikardial yog', yog'li jigar kasalligi (hozirgi vaqtda metabolik disfunktsiya bilan bog'liq steatoz jigar kasalligi) va perivaskulyar yog' to'qimasi tizimli yallig'lanish, oksidlovchi stress, endotelial disfunktsiya va ateroskleroz mexanizmlari orqali YuIK patogenezida faol ishtirok etadi. Viseral yog', yuqori metabolik faollikka ega bo'lib, insulinrezistentligi va ateroskleroz rivojlanishiga yordam beradigan proyallig'lanish sitokinlarini ajratadi. Koronar arteriyalarni o'rab turgan epikardial yog' aterosklerotik plakalarning progressiyasini tezlashtirishi mumkin bo'lgan adipokinlarni ajratib, mahalliy ta'sir ko'rsatadi. Yog'li jigar kasalligi dislipidemiya va tizimli yallig'lanishning kuchayishi bilan bog'liq bo'lib, yurak-qon tomir xavfini oshiradi. Perivaskulyar yog' to'qimasi qon tomir tonusini va yallig'lanishni tartibga soladi, uning disfunktsiyasi arterial qattiqlik va gipertenziya rivojlanishiga hissa qo'shadi. Bu yog' depolarini o'rganishning dolzarbligi YuIK ni oldini olish va davolashda yangi biomarkerlar va nishonlarni izlash zarurati bilan bog'liq. TMI kabi an'anaviy semizlikni baholash usullari yog' to'qimasining taqsimlanishi va uning metabolik faolligini aks ettirmaydi, bu esa turli yog' depolarining kardiovaskulyar patologiyadagi rolini batafsil o'rganish muhimligini ta'kidlaydi.
subject: Maqola / Sharh
  topic: section
subject: ishemik yurak kasalligi
  topic: keywords
subject: lokal yog‘ to‘planmalari
  topic: keywords
subject: semirish
  topic: keywords
subject: visseral semirish
  topic: keywords
subject: yurak atrofi (epikardial) yog‘ to‘qimasi
  topic: keywords
subject: metabolik disfunktsiya bilan bog‘liq steatoz kasalligi
  topic: keywords
subject: tomir atrofi yog‘ to‘qimasi
  topic: keywords
creator: Dilnora Yusupaliyeva
creator: Rano Aliyeva
creator: Shoxista Axmedova
creator: Aleksandr Shek
rights: Mualliflik huquqi (c) 2025 Biologiya fanlari doktori Yusupalieva, R. N. B. N. Aliyeva, S. N. S. N. Ahmedova, A. N. B. N. shubha (Muallif) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-09-30
publication date: 2025-09-30
starting page: 248
ending page: 263
doi: 10.70626/cardiouz-2025-2-56

Posterior perikardiotomiyaning ishlayotgan yurakdagi koronar arteriyalarni shuntlash (OPCAB) amaliyotidan keyingi supraventrikulyar aritmiya xavfiga ta’siri
type: item
description: Maqsad. Koronar arteriyalarni ishlab turgan yurakda shuntlash amaliyotini o‘tkazadigan bemorlarda jarrohlik amaliyotidan keyingi supraventrikulyar aritmiya xavfiga ta’siri bilan kasallanishni kamaytirishda Posterior perikardiotomiya amaliyotini samaradorligini baholash. Materiallar va usullar. Bu ilmiy tadqiqot Respublika ixtisoslashtirilgan kardiologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazida amalga oshirildi. Tadqiqotda yurak ishemik kasalligi bilan og‘rigan va jarrohlik amaliyotiga ko‘rsatma bo‘lgan 220 ta bemor ishtirok etdi. Bemorlarning o‘rtacha yoshi 58,6±7,2 yosh, tadqiqotda qatnashgan bemorlarning 31tasi ayol va qolgan189 tasi erkak. Randomizatsiya usulida bemorlar 2 guruhga bo‘lindi. Birinchi guruhdagi 110 ta bemorlarga posterior perikardiotomiya amaliyoti bajarildi, ikkinchi guruhdagi 110 ta bemorlarga bu amaliyot bajarilmadi. Barcha bemorlar operatsiyadan 5 kun va 24 soat oldin Xolter EKG monitoringi (XM EKG) o’tkazildi. Natijalar. Monitoring natijalariga ko‘ra, 48 ta bemorda koronar arteriyalarni ishlab turgan yurakda shuntlash amaliyotidan keyingi BF rivojlandi, bu umumiy bemorlarning 21,8% ni tashkil etdi. Klinik va anamnestik ko‘rsatkichlarni tahlil qilish quyidagilarni aniqladi. Guruhlar yoshi va jinsi bo‘yicha sezilarli darajada farq qilmadi (1-jadval). Gipertenziya JAKBF bo’lgan guruhda tez-tez qayd etilgan va JAKBF bo‘lmagan guruhda 44,3% ga nisbatan 95,1% ni tashkil etgan (X2 = 29,9; r<0,001). Shuningdek, asosiy guruhdagi bemorlar JAKBF bo‘lmagan guruhga qaraganda semizlik kasalligi bilan ko‘proq og‘rigan (X2 = 7,1; r = 0,008). Qandli diabet (QD) ham JAKBF bilan og’rigan bemorlarda sezilarli darajada tez-tez uchraydi, 30,5% ga nisbatan 68,5% (X2 = 17; r<0,001). Xulosa. Bizning natijalarimizga ko‘ra, bemorlarning 21.8% ishlab turgan yurakda AKSH amaliyotidan keyingi JAKBF kuzatilgan. Buning asosiy sabablari bemorning yoshi, uning yuragining chap bo‘lmachasining kattalashganligi, yondosh kasalliklari va miyokarddagi fibroz sababdir. Posterior perikardioto…
subject: Maqolalar
  topic: section
subject: Koronar arteriyalarni ishlab turgan yurakda shuntlash amaliyoti (AKSH-off pump)
  topic: keywords
subject: jarrohlik amaliyotidan keyingi bo‘lmachalar fibrillyatsiyasi (JAKBF)
  topic: keywords
subject: Xolter elektrokardiografiyasi monitoringi (XM EKG)
  topic: keywords
subject: qandli diabet (QD)
  topic: keywords
creator: Ogabek Jabbarov
creator: Guzal Mullabaeva
creator: Islam Sharipov
creator: Xurshid Fozilov
rights: Mualliflik huquqi (c) 2025 О.О. Джаббаров, Г.У. Муллабаева, И.М. Шарипов, Х.Г. Фозилов (Автор) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-01
publication date: 2025-12-01
starting page: 291
ending page: 300
doi: 10.70626/cardiouz-2025-2-00060

Antigipertenziv preparatlarning kognitiv funksiyalarga ta’siri
type: item
description: Jahon Sog’liqni Saqlash Tashkiloti ma’lumotlariga ko’ra, dunyoda 1,13 milliard kishi arterial gipertenziyadan aziyat chekadi, bularning atigi 21% i to’g’ri nazorat ostida. Demensiya hozirda dunyoda 55 million kishining hayot sifatiga salbiy ta’sir qiladi va har 3,2 sekundda bitta yangi holat qayd etiladi. Antigipertenziv preparatlarning kognitiv funksiyaga ta’sirini tahlil qilish va demensiya rivojlanishiga qarshi himoya mexanizmlarini baholashhozirda dolzarb masalardan biri hisoblanadi.Antigipertenziv preparatlarning kognitiv funksiyaga ta’siri faqat qon bosimining pasayishi hisobiga emas , balki mustaqil neyroprotektiv mexanizmlar bilan bog’liqligi haqida ishonchli manbalar mavjud. Angiotenzin retseptor blokatorlari boshqa antigipertenziv preparatlarga nisbatan demensiya riskini 12-26% ga kamaytiradi. Kalsiy kanal blokatorlari beta-blokatorlarga nisbatan 17% ko’proq neyroprotektiv ta’sir ko’rsatadi. Beta-blokatorlar boshqa sinf preparatlarga nisbatan demensiya xavfi bo’yicha kamroq samaradorlik ko’rsatadi.Angiotenzin retseptor blokatorlari va kalsiy kanal blokatorlari eng yaxshi neyroprotektiv xususiyatlarga ega bo’lib, kognitiv funksiyani himoya qilishda afzalroq hisoblanadi. Ushbu ta’sirlar qon bosimini pasaytirish mexanizmlaridan mustaqil ravishda amalga oshadi.
subject: Maqola / Sharh
  topic: section
subject: to‘satdan yurak o‘limi
  topic: keywords
subject: yurak ishemik kasalligi
  topic: keywords
subject: qorincha aritmiyalari
  topic: keywords
subject: chap qorincha ejeksiyon fraktsiyasi
  topic: keywords
subject: miokard chandiq to‘qimasi
  topic: keywords
subject: koronar arteriya bypass grefti
  topic: keywords
subject: xavfning tabaqalanishi
  topic: keywords
subject: ikkilamchi profilaktika
  topic: keywords
subject: yurak-qon tomir o‘limi
  topic: keywords
creator: Munisa Atoeva
creator: Guzal Abdullaeva
creator: Xafiza Yusupova
creator: Iroda Ibragimova
rights: Mualliflik huquqi (c) 2025 М.И. Атоева, Г.Ж. Абдуллаева, Х.Ф. Юсупова, И.В. Ибрагимова (Автор) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-06-30
publication date: 2025-06-30
starting page: 169
ending page: 178
doi: 10.70626/cardiouz-2025-2-00049

To‘satdan yurak o‘limining prediktorlari va aortokoronar shuntlash operatsiyasini ularning rivojlanishiga ta’siri
type: item
description: To‘satdan yurak o‘limi (TYO) - yurak-qon tomir kasalliklarining eng og‘ir va hayot uchun xavfli ko‘rinishlaridan biri bo‘lib, u butun dunyo bo‘yicha o‘limning asosiy sabablaridan biridir. Ushbu holatning rivojlanishida yurak ishemik kasalligi (YIK), qorinchalar aritmiyalari, chap qorincha otish fraksiyasining pasayishi va miokardda chandiq to‘qimalar shakllanishi asosiy patogenetik omillar sifatida ishtirok etadi. TYOning yuzaga kelish mexanizmi murakkab bo‘lib, miokard ishemiyasi, elektr beqarorlik va morfologik o‘zgarishlar o‘zaro birikib, xavfli aritmiyalarni keltirib chiqaradi.Aorta-koronar shuntlash (AKSh) ishemik yurak kasalligida koronar qon aylanishini tiklashga qaratilgan samarali usul bo‘lib, u nafaqat simptomlarni kamaytiradi, balki yurak funksiyasini yaxshilash orqali bemorning uzoq muddatli prognozini sezilarli darajada yaxshilaydi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatmoqdaki, ayniqsa chap qorinchaning otish fraksiyasi pasaygan bemorlarda AKSh umumiy o‘lim ko‘rsatkichini va TYO rivojlanish xavfini kamaytiradi. Xulosa qilib aytganda, TYOning oldini olishda AKSh muhim o‘rin tutadi, ammo u yagona chora bo‘lib qolmaydi. TYOga olib keluvchi omillarni chuqur tahlil qilish, yuqori xavfli bemorlarni erta aniqlash va ularga nisbatan individual yondashuv asosida kompleks profilaktika va davolash strategiyalarini ishlab chiqish eng samarali usul hisoblanadi.
subject: Maqola / Sharh
  topic: section
subject: to‘satdan yurak o‘limi
  topic: keywords
subject: yurak ishemik kasalligi
  topic: keywords
subject: qorincha aritmiyalari
  topic: keywords
subject: chap qorincha ejeksiyon fraktsiyasi
  topic: keywords
subject: miokard chandiq to‘qimasi
  topic: keywords
subject: koronar arteriya bypass grefti
  topic: keywords
subject: xavfning tabaqalanishi
  topic: keywords
subject: ikkilamchi profilaktika
  topic: keywords
subject: yurak-qon tomir o‘limi
  topic: keywords
creator: Alisher Rasulov
creator: Ravshanbek Kurbanov
creator: Guzal Mullabaeva
creator: Ergashali Tursunov
creator: Amayak Kevorkov
creator: Qadriddin Sayfiddin Hoji
rights: Mualliflik huquqi (c) 2025 А.Ш. Расулов, Р.Д. Курбанов, Г.У. Муллабаева, Э.Я. Турсунов, А.Г. Кеворков, К.Ш. Сайфиддин Ходжи (Автор) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-06-30
publication date: 2025-06-30
starting page: 159
ending page: 168
doi: 10.70626/cardiouz-2025-2-00048