Dasturiy gemodializdagi 2-tip qandli diabetli bemorlarda glikemik nazoratning miokardial stressni bașorat qilișdagi ahamiyati

Qabul qilingan: 2026-07-03

Nashr etilgan: 2026-09-30

Annotatsiya

Dolzarbligi. 2-tur qandli diabet (QD2) bilan kasallangan va dasturiy gemodializ muolajasini olayotgan bemorlar yurak-qon tomir asoratlari rivojlanişi böyiça yuqori xavf guruhiga mansub hisoblanadi. Surunkali giperglikemiya yalliğlaniş jarayonlari, oksidativ stress, endotelial disfunksiya hamda yurakning patologik remodellanişi orqali miokard şikastlanişini kuçaytiradi. Miya natriyuretik peptidining N-terminal fragmenti (NT-proBNP) miokardial stress va yurak-qon tomir xavfini baholaşda muhim biomarker hisoblanadi.


Tadqiqot maqsadi. Dasturiy gemodializ olayotgan diabetik nefropatiyali bemorlarda glikemik nazorat hamda NT-proBNP darajasi örtasidagi özaro boğliqlikni baholaş.


Materiallar va usullar. Bir vaqtning özida ötkazilgan tadqiqotga dasturiy gemodializ olayotgan (SBE 5D bosqiç) va diabetik nefropatiyali 60 nafar bemor kiritildi. Glikirlangan gemoglobin (HbA1c) darajasiga köra bemorlar ikki guruhga ajratildi: HbA1c <7,0% (n=26) va HbA1c ≥7,0% (n=34). NT-proBNP darajasi baholandi va guruhlar örtasida taqqoslandi. HbA1c va NT-proBNP örtasidagi boğliqlikni baholaş uçun Spirmen korrelyatsion tahlili qöllanildi. NT-proBNP oşişining mustaqil prediktorlarini aniql aş uçun logistik regressiya tahlili ötkazildi.


Natijalar. HbA1c ≥7,0% bölgan bemorlarda NT-proBNP darajasi HbA1c <7,0% guruhiga nisbatan statistik ahamiyatli darajada yuqori böldi (628,3 ga qarşi 549,5 pg/ml; p=0,04). Qoniqarsiz glikemik nazorat guruhida HbA1c va NT-proBNP örtasida örtaça musbat korrelyatsiya aniqlandi (r=0,34; p=0,049). Logistik regressiya tahliliga köra, HbA1c NT-proBNP oşişining mustaqil prediktori ekanligi aniqlandi (OR=1,45; 95% IO 1,02–2,05; p=0,04). Olingan natijalar asosida HbA1c va NT-proBNP körsatkiçlariga asoslangan yurak-qon tomir xavfini üç bosqiçli stratifikatsiya qiliş algoritmi taklif etildi.


Xulosa. Qoniqarsiz glikemik nazorat dasturiy gemodializ olayotgan va diabetik nefropatiyali bemorlarda NT-proBNP darajasining oşişi bilan boğliq. HbA1c uşbu populyatsiyada miokardial stress va yurak-qon tomir xavfining mustaqil prediktori sifatida qaralişi mumkin. HbA1c va NT-proBNP ni kompleks baholaş yurak-qon tomir xavfini stratifikatsiya qilişni yaxşilaydi hamda davolaş taktikasini optimallaştirişga xizmat qiladi.

Adabiyotlar ro'yxati

  1. International Diabetes Federation. IDF Diabetes Atlas, 10th ed. Brussels: IDF; 2021.

  2. Webster AC, Nagler EV, Morton RL, Masson P. Chronic kidney disease. Lancet. 2017;389(10075):1238–1252.

  3. American Diabetes Association. Diabetic Kidney Disease: A Report From an ADA Consensus Conference. Diabetes Care. 2014;37(10):2864–2883.

  4. Rasulev Y, Daminov B, Tursunbayev A. Epidemiology of chronic kidney disease in the Republic of Uzbekistan. Nephrol Dial Transplant. 2023;38(Suppl_1):gfad063d_2537.

  5. Poli FE, Gulsin GS, McCann GP, Burton JO, Graham-Brown MP. The assessment of coronary artery disease in patients with end-stage renal disease. Clin Kidney J. 2019;12(5):721–734.

  6. Hirsch D, Lau B, Kushwaha V, Yong K. The Controversies of Coronary Artery Disease in End-Stage Kidney Disease Patients: A Narrative Review. Rev Cardiovasc Med. 2023;24(6):181.

  7. Bugger H, Abel ED. Molecular mechanisms of diabetic cardiomyopathy. Diabetologia. 2014;57(4):660–671.

  8. de Wolski K, Bansal N. Cardiac biomarkers in chronic kidney disease. Clin J Am Soc Nephrol. 2025. https://doi.org/10.2215/CJN.0000000947.

  9. Madsen LH, et al. Measuring risk in end-stage renal disease: is N-terminal pro brain natriuretic peptide a useful marker? Kidney Int. 2007.

  10. The joint association of diabetes status and NT-proBNP with adverse cardiac outcomes in patients with non-ST-segment elevation acute coronary syndrome: a prospective cohort study. Cardiovasc Diabetol. 2023;22:117.

  11. Sanghavi S, Whiting S, Uribarri J. Glycemic Management and Individualized Diabetes Care in Dialysis-Dependent Kidney Failure. Diabetes Care. 2025;48(2):164–174.

  12. Neuen BL, Vaduganathan M, Claggett B, et al. Natriuretic peptides, kidney function, and clinical outcomes in heart failure. JACC Heart Fail. 2025;13:28–39.

  13. Daminova L, Muminova S, Nigmonov B. The state of lipid metabolism in patients with diabetic nephropa¬thy. Archives of Gerontology and Geriatrics Plus. 2024;1(4):100095.

  14. Hassanein M, Shafi T. Assessment of glycemia in chronic kidney disease. BMC Med. 2022;20:117.

  15. Vettoretti S, Caldiroli L, Molinari P, et al. Glycated albumin, AGEs, and inflammation in old patients with CKD. Metabolites. 2025;15. https://doi.org/10.3390/metabo15080515.

  16. Jakubiak GK, Chwalba A, Basek A, et al. Glycated hemoglobin and cardiovascular disease in patients without diabetes. J Clin Med. 2024;14:53.

Mualliflar haqida

Lola T.Daminova
Toshkent davlat tibbiyot universiteti
Sitoraxon U.Muminova
Toshkent davlat tibbiyot universiteti
Xurshida K.Nasirova
Toshkent davlat tibbiyot universiteti
Rano B.Alieva
Respublika ixtisoslaştirilgan kardiologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi
Barkamol U.Jumaboeva
Toshkent davlat tibbiyot universiteti

Litsenziya

Qanday iqtibos keltirish kerak

Dasturiy gemodializdagi 2-tip qandli diabetli bemorlarda glikemik nazoratning miokardial stressni bașorat qilișdagi ahamiyati (L. Daminova, S. Muminova, X. Nasirova, R. Alieva, & B. Jumaboeva, Trans.). (2026). O’ZBEKISTON KARDIOLOGIYASI, 3(3), 22-30. https://doi.org/10.70626/cardiouz-2026-3-00095

Ushbu muallif(lar)ning eng koʻp oʻqilgan maqolalari

O'xshash maqolalar

Siz ham ushbu maqola uchun {$ advancedSearchLink} olishingiz mumkin.

ISSN 3060-4850 (Print)